هێز، به‌هێزبوون و ‌هێمای هێز و ده‌سه‌ڵات، میرۆ عه‌لیار

به‌دوای کۆنگره‌ی 16ی ح.د.ک.ئـ. و پێکهاتنی ئاڵووگۆڕی قووڵ له‌ قه‌واره‌ و ساختاری حیزب دا، ته‌واو ئاسایی‌ و مه‌نتقیه‌ که‌ ئه‌و ڕووداوه‌ پێداویستیی به‌خۆداچوونه‌وه‌ و پێکهاتنی ئاڵووگۆڕی پێویست له‌ ساختاری فیکریی حیزبیش به‌دوای خۆیدا بێنێ.

سیستمی نوێ پێویستیی به‌ بیرکردنه‌وه‌ و تێڕوانین و ستراتێژی نوێ هه‌یه‌. سه‌‌رکه‌وتنی ساختاری نوێ گرێدراوه‌ به‌ په‌روه‌ده‌ و کولتووری سیاسی نوێ.

له‌پێناو سه‌رخستنی سیستمی نوێی حیزب دا، خستنه‌به‌رباس و وڵامدانه‌وه‌ به‌ پرسیارگه‌لێکی گرینگ پێویسته‌. یه‌ک له‌و ته‌وه‌ره‌ گرینگانه‌  که‌ ده‌بێ شی بکرێته‌وه‌ و وڵامی گونجاوی بۆ بدۆزرێته‌وه‌، پرسی “هێز” و “به‌هێزبوون”ـه‌.

به‌دوای ده‌ستپێکردنی خه‌باتی نوێی حیزبه‌که‌مان، خه‌باتی شار و شاخ، پرسی “هێز” و بوون به‌ هێزی کاریگه‌ر، زیاتر زه‌ق بۆته‌وه‌ و له‌ زۆربه‌ی کۆڕ و کۆبوونه‌وه‌کانی حیزب دا دێته‌ گۆڕێ و هه‌رکه‌سه‌ی‌ له‌ ڕوانگه‌ی خۆیه‌وه‌ وڵامی ئه‌و پرسیاره ده‌داته‌وه‌ که‌ چۆن به‌هیز بین، باشتره‌ بڵه‌ین، چۆن ئه‌وه‌نده‌ به‌هێز بین که‌ وڵامده‌ره‌وه‌ی شێوه‌خه‌باتی نوێمان و ویست و پێداویستییه‌کانی ئه‌وڕۆی جووڵانه‌وه‌ بین؟

ئه‌و پرسیاره‌، پرسیارگه‌لێکی دیکه‌ی لێده‌که‌وێته‌وه‌: کامانه‌ن هێما و نمادی “هێز” و ده‌سه‌ڵات؟ “هێز” یانی چه‌ک و پاره‌ی زۆر؟ چه‌ک و پاره‌ی زۆر به‌ته‌نیا، وڵامده‌ره‌وه‌ی پێداویستییه‌کانی خه‌باتی نه‌ته‌وه‌یی ڕزگاریخوازن‌؟ پێوه‌ندیی نێوان “هێز” و “ڕه‌وایی”؟ پێوه‌ندیی نێوان “هێز” و “ئیعتباری سیاسی”؟

خۆماندووکردن به‌و پرسیارانه‌وه‌ و به‌رچاوڕوونی له‌مه‌ر ئه‌و پرسیارانه‌ به‌تایبه‌تی بۆ خه‌باتی نه‌ته‌وه‌ییمان پێویست و یه‌کلاکه‌روه‌یه‌.

به‌مه‌به‌ستی چوونه‌ ناو ته‌وه‌ره‌که‌وه‌ و وڵامدانه‌وه‌ به‌و پرسیارانه، پێویسته‌ سه‌ره‌تا بزانین “هێز” چیه‌؟

“هێز” ئه‌و فاکته‌ره‌یه‌ که‌ کاریگه‌ریی ده‌خاته‌ سه‌ر بیر و هه‌ڵوێستی لایه‌نی به‌رامبه‌ر و لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌کانی دیکه‌ به‌ قازانجی لایه‌نی خاوه‌نهێز.

“هێز” ئه‌و فاکته‌ره‌یه‌ که‌ ده‌بێته‌ هۆی پێکهێنانی ئاڵووگۆڕ له‌ بیر و ڕه‌فتار و هه‌ڵویستی تاک و گرووپ به‌رامبه‌ر به‌ خاوه‌نهێز، به‌گشتی ده‌بێته‌ هۆی به‌رزبوونه‌وه‌ی ناوبانگی خاوه‌نهێز له‌ بیروڕای گشتی دا.

“هێز” یانی قابلییه‌ت و توانایی پاشه‌کشه‌کردن‌ به‌ نه‌یار و سه‌لماندنی ویست و ئامانج و به‌رژه‌وه‌ندیی خاوه‌نهێز به‌سه‌ر لایه‌نی به‌رامبه‌ردا.

“هێز” ترس ده‌خاته‌ دڵی نه‌یار و خه‌نیمه‌وه‌ و کاریگه‌ریی به‌رگێڕه‌وه‌ی (بازدارندگی) له‌سه‌ر پلان و مه‌به‌ستی نه‌یاران هه‌یه‌.

که‌وایه،‌ هه‌موو له‌سه‌ر ئه‌و قسه‌یه‌ یه‌کده‌نگن که‌ “هێز” ده‌بێ هه‌بێ و بۆ خه‌باتی ڕزگاریخوازی کورد پێویستێكی حه‌تمی و حه‌یاتییه‌. هێز له‌ ململانه‌ و هاوکێشه‌کاندا ده‌وری یه‌کلاکه‌ره‌وه‌ ده‌گێڕێ و… به‌ڵام “هێز” چۆن ساز ده‌بێ و “به‌هێزبوون” چیه‌؟

له‌ مێژووی خه‌باتی نه‌ته‌وه‌یی ڕزگاریخوازی کورد دا، سه‌ره‌کی ترین و گرینگ ترین هێما و نیشانه‌ی هێز و ده‌سه‌لات، هێزی نیزامی و پاره‌ بووه و هه‌یه‌‌.

دیاره‌ شاعیر و ڕووناکبیر و نووسه‌رانی کورد به‌ درێژه‌ی ته‌مه‌نی خه‌بات، له‌ده‌ست دووبه‌ره‌کی و پڕشووبڵاوی نێو جووڵانه‌وه‌کان زاڵه‌یان هاتووه‌ و زۆریان هاوار بۆ یه‌کێتی و یه‌کڕیزیی به‌ مه‌به‌ستی به‌هێزکردنی خه‌بات کردوه‌، به‌ڵام ئه‌و پرسه‌ به‌لای حیزبه‌کانه‌وه‌ هه‌تا ئێستاش له‌ قسه‌ و دروشم ده‌رنه‌چووه‌! ئه‌گه‌ر بووبێش، به‌ده‌گمه‌ن و کاتی بووه‌!

جێگای سرنجه‌، سه‌ره‌ڕای ئه‌و هه‌موو ناکامی و ئه‌زموونه‌ تاڵانه‌، هێشتا ئه‌و ڕاستیه‌ له‌نێو حیزبه‌ کوردستانیه‌کان دا دروست نه‌بووه‌ و نه‌بۆته‌ باوه‌ڕه ‌که‌ یه‌کێتی و هاوپێوه‌ندیی و خه‌باتی هاوبه‌ش، هێزی سه‌ره‌کی و یه‌کلاکه‌ره‌وه‌ی خه‌باتی نه‌ته‌وه‌ییه‌.

له‌ جووڵانه‌وه‌کانی کورد دا، خوێندنه‌وه‌ و تێڕوانین له‌ “‌هێز” و “به‌هێزبوون”،‌ زۆر جاران تێکه‌ڵاوێکه‌ له‌ خوێندنه‌وه‌ و تێڕوانینی میلیتاریستی- عه‌شیره‌تی له‌ “هێز”! په‌ره‌سه‌ندویی ئه‌و دیارده‌یه‌ ڕیشه‌ی به‌تایبه‌تی له‌ دوو عامل دایه‌:

1.    زاڵبوونی دیکتاتوریی به‌سه‌ر وڵاتانی دابه‌شکه‌ری کوردستان دا. سیاسه‌تی سه‌رکوت و جینایه‌تی به‌رده‌وام و سیستماتیکی ڕێژیمه‌کان دژبه‌ کورد و پرسی کورد بۆته‌ هۆی ئه‌وه‌ که‌ تاکی کورد هه‌م بۆ دیفاع له‌ ماف و مان و مه‌وجوودییه‌تی خۆی و هه‌م بۆ تۆڵه‌ئه‌ستاندنه‌وه و ڕزگاربوون له‌ زۆڵم و زۆر‌، بیری زیاتر بۆلای ئامراز و چه‌کێک بچێ که‌ دیاره‌ و هه‌ستی پێده‌کا و پێی سه‌رکوت ده‌کرێ، واته‌ هێزی نیزامی.

ڕێژیمه‌کانیش له‌لایه‌که‌وه‌ زۆر زیره‌کانه‌ په‌ره‌ ده‌ده‌ن به‌و‌‌ ڕووحییه‌ و تێڕوانینه‌‌ میلیتاریستی- عه‌شیره‌تییه‌ له‌ “هێز” و “به‌هێزبوون” له‌نێو کورددا و به‌وجۆره‌ جووڵانه‌وه‌ی کورد به‌ره‌و مه‌یدانێک ڕاده‌کێشن که‌ خۆیان تێیدا باڵاده‌ستن: مه‌یدانی شه‌ڕی نیزامیی ڕاسته‌وخۆ.

 

له‌ لایه‌کی دیکه‌وه‌، هه‌وڵ ده‌ده‌ن هه‌تا بکرێ جووڵانه‌وه‌ی کورد له‌و بیاڤ و مه‌یدانانه‌‌ دوورخه‌نه‌وه‌ که‌ به‌زیانی خۆیان و به‌ قازانجی جووڵانه‌وه‌ی کورده‌: یه‌کێتی و خه‌باتی سیاسیی هاوبه‌ش له‌ په‌نای چالاکیی نیزامی، خه‌باتی جه‌ماوه‌ری، په‌ره‌سه‌ندنی دێموکراسی و کولتووری دێموکراتیک و …  چون یه‌کگرتوویی و دێموکراسی دوو چه‌کی هه‌ره‌کاریگه‌ر دژی دیکتاتورین.

2.    باروودۆخی جوغرافیایی- سیاسیی کوردستان و دۆخی ناسه‌قامگیر و ئاڵۆز و بوونی شه‌روکیشه‌ی‌ به‌رده‌وام له‌ ناوچه‌دا، به‌گشتی ڕووحییه‌ی میلیتاریستیی به‌هێزتر کردوه‌ و بۆته‌ کۆسپ بۆ گه‌شه‌سه‌ندنی کولتووری سیاسیی دێموکراتیک.

به‌کورتی‌، خوێندنه‌وه‌‌ی میلیتاریستی– عه‌شیره‌تی له‌ “هێز” سروشته‌ن تێگه‌یشتنێکی موتڵه‌گه‌را و پاوانخوازانه‌یه‌ و ده‌بێته‌ هۆی:

·       کاڵبوونه‌وه‌ی گرینگی و پێداویستیی یه‌کێتی و یه‌کڕیزی و هاوکاریی لایه‌نه‌کانی به‌شدار له‌ خه‌باتی نه‌ته‌وه‌یی دا.

 

·       کاڵبوونه‌وه‌ی ڕۆڵی سیاسه‌ت و خه‌باتی مه‌ده‌نی و دیپلوماسی له‌ جووڵانه‌وه‌دا.

 

·       کاڵبوونه‌وه‌ی ده‌وری یه‌کلاکه‌ره‌وه‌ی دێموکراسی و کولتووری سیاسیی دێموکراتیک، له‌ خه‌باتی نه‌ته‌وه‌یی دا.

 

·       کاڵبوونه‌وه‌ی زه‌رووره‌تی لێکگرێدانی خه‌باتی خه‌ڵک (شار له‌ ڕیزی پێشه‌وه‌) و هێزی نیزامی کورد. ئه‌وه‌ی له‌ خه‌باتی نوێی حیزبی دێموکرات دا به‌ “خه‌باتی شار و شاخ” ده‌ناسرێ.

کاتێک له‌ مه‌سه‌له‌که‌ ورد ده‌بینینه‌وه‌، ده‌رده‌که‌وێ که‌ بوونی ئه‌و چوار فاکته‌ره،‌ حه‌یاتی و پێشمه‌رجن بۆ گه‌شه‌سه‌ندن و سه‌رکه‌وتنی خه‌باتی ڕزگاریخوازی نه‌ته‌وه‌ی ژێرسته‌م و نه‌بوونیان، ڕێگه‌ی که‌ڵکوه‌رگرتن له‌ پوتانسیه‌له‌کانی جووڵانه‌وه‌ و سه‌ره‌نجام سه‌رکه‌وتنی خه‌بات به‌ربه‌ست ده‌کا.

تێگه‌یشتنی میلیتاریستی- عه‌شیره‌تی له‌ “هێز” ئاکامی کاره‌ساتباری بۆ جووڵانه‌وه‌کانی کورد هه‌بوه‌. زاڵبوونی ئه‌و جۆره‌ تێگه‌یشتنه‌ له‌ “به‌هێزبوون”، جێگه‌ و ده‌ره‌تانێک بۆ مناسباتی سالم و ڕێککه‌وتن و یه‌کێتی و خه‌باتی هاوبه‌ش ناهێڵێته‌وه‌‌.

گۆڕانی هێما و نماده‌کانی هێز و ده‌سه‌ڵات

له‌گه‌ڵ گۆڕانی کۆمه‌ڵگا و به‌هاکان، گۆڕان به‌سه‌ر هێما و خوێندنه‌وه‌ی “هێز” و ده‌سه‌ڵات دا هاتووه‌. ئه‌و گۆڕانه‌ له‌ جووڵانه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی ڕزگاریخوازی کوردیش دا به‌ته‌واوی ئاشکرایه‌.

دیاره‌ هێزی نیزامی، به‌تایبه‌تی به‌له‌به‌رچاوگرتنی دۆخی کورد له‌ ناوچه‌ دا‌، کاریگه‌ریی تایبه‌تی هه‌یه‌ و دیارترین نیشانه‌ی به‌‌هێزبوونه و پێویسته‌ به‌رده‌وام هه‌وڵ بدرێ بۆ ڕێکخستن و ڕاهێنان و مودێڕنیزه‌کردنی، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر سیاسه‌ت و هه‌لوومه‌رج به‌کارنه‌هێنانیشی بخوازێ.‌‌ به‌ڵام هێزی چه‌کدار تاقه‌ نمادی ده‌سه‌ڵات و “هێز”‌ نیه‌. مێژووی خه‌باتی ڕزگاریخوازی کورد و نه‌ته‌وه‌کانی دیکه‌ به‌ڕوونی ده‌رده‌خا که‌ هێزی نیزامی بۆ ده‌ستپێکردنی خه‌بات و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی دیکتاتوری و چه‌وسانه‌وه‌ مه‌رجی لازمه‌، به‌ڵام بۆ سه‌رخستنی جووڵانه‌وه‌ مه‌رجی کافی نیه‌.

ئه‌زموونی ڕووداو و ئاڵووگۆڕه‌کانی‌ باکوور و باشوور و ڕۆژاوای کوردستان، به‌تایبه‌تی له‌ دوو سێ ساڵی ڕابردوو دا، بێ ئه‌ملا و ئه‌ولا ده‌یسه‌لمێنێ که‌ هێزی نیزامی ته‌نیا به‌ پشتیوانیی هێزی سیاسیی یه‌کگرتوو و کۆده‌نگیی سیاسی ده‌توانێ له‌ درێژماوه‌دا کاریگه‌ریی له‌سه‌ر ڕه‌وتی ڕووداوه‌کان هه‌بێ، کورد بخاته‌ نێو هاوکێشه‌ سیاسییه‌کانه‌وه، خه‌بات ‌به‌ره‌وپێش به‌رێ و ده‌سکه‌وتی سیاسی دابین بکا. ده‌نا، ده‌روه‌ک ده‌بینین، ته‌نیا وه‌ک هیزیكی شه‌ڕکه‌ر چاوی لێده‌کرێ و ته‌عامولی له‌گه‌ڵ ده‌کرێ.

ده‌رس و ئه‌زموونێکی به‌نرخ له‌و پێوه‌ندییه‌دا: خه‌باتی کورد له‌ هیچ بڕگه‌یه‌کی مێژووییدا، له‌ باری نیزامییه‌وه‌ ئه‌وه‌نده‌ی ئێستای هه‌رێمی باشوور به‌هێز نه‌بووه‌، له‌ باری که‌می و که‌یفییه‌وه‌! هیچکات وڵاتانی  ڕۆژاوا وه‌ک ئه‌وڕۆ پشتگیریی نیزامیی کوردیان نه‌کردوه‌ و ئاماده‌ نه‌بوون پێشمه‌رگه‌ و شه‌ڕوانی کورد به‌شێوه‌ی مودێڕن ڕابهێنن. به‌ڵام دیتمان که‌ سه‌ره‌ڕای چه‌ک و چۆڵی زۆر و زه‌وه‌ند و مودێڕن و پتر له‌ 100000 پێشمه‌رگه‌ی ڕاهاتوو و به‌جه‌رگ، له‌ 16ی ئوکتوبری 2017 دا دووبه‌ره‌کی و نه‌ته‌بایی ناوخۆ، کورد به‌رامبه‌ر به‌ هێرشی سوپای عێڕاق ناچار به‌ پاشه‌کشه‌ بوو و ده‌سکه‌وته‌ سیاسییه‌کانی که‌وتنه‌ مه‌ترسییه‌وه‌. له‌ ڕۆژاوای کوردستانیش، کورد هه‌ر به‌وهۆیه‌وه‌ تووشی وه‌ها چاره‌نووسێک هات.

له‌و باروودۆخه‌ نه‌تیجه‌ ده‌گرین که‌ که‌م و زۆری هێزی نیزامی هۆکاری سه‌ره‌کی تێشکان و پاشه‌کشه‌کان نیه‌، هۆکاری سه‌ره‌کی له‌ بیاڤی سیاسی دایه‌. کاریگه‌ریی هێزی نیزامی گرێدراوه‌ به‌ یه‌کده‌نی و یه‌کگرتوویی سیاسی، و ته‌بایی و کۆده‌نگیی سیاسیش گرێدراوه‌ به‌ پابه‌ندبوونی حیزبه‌کان، به‌تایبه‌تی چه‌کداره‌کانیان، به‌ ئوسووڵ و پێوه‌ره‌کانی دێموکراسی.

دوای ئه‌و هه‌موو ئه‌زموونه‌ تاڵانه‌، هه‌ر حیزب و لایه‌نێکی کوردستانی ئه‌و ڕاستییه‌ نه‌سه‌لمێنێ و پێداچوونه‌وه‌ی لێبڕاوانه‌ به‌سه‌ر تێگه‌یشتن و تێڕوانینی خۆی له‌ “‌هێز” و “به‌هێزبوون” نه‌کا وخۆی له‌گه‌ڵ وه‌زعی گۆڕاو نه‌گونجێنێ، له‌ لێکدانه‌وه‌ی خۆیدا تووشی نه‌تیجه‌گیریی هه‌ڵه‌ و زیانی قه‌ره‌بوونه‌کراوه‌ ده‌بێ.

پێوه‌ندیی ڕاسته‌وخۆی نێوان “هێزی نیزامی” و “ڕه‌وایی و ئیعتباری سیاسی”

ڕه‌وایی و ئیعتبار “ذاتی” نین، “اکتسابی”ن. واته‌، ده‌بێ بۆ وه‌ده‌ستهێنان و دابینکردنیان هه‌وڵ بدرێ.

خه‌باتی کورد خه‌باتێکه‌ دژی زوڵم و زۆرداری و چه‌وسانه‌وه‌، خه‌باتێکی ئینسانیه‌‌ بۆ ئازادی و ڕزگاریی له‌ ژێرده‌ستی و هه‌ڵاواردن و بێعه‌داڵه‌تی. ده‌بینین که‌ ئه‌و خه‌باته‌ له‌ ئه‌نگیزه‌ و ئامانج دا چووکترین گومان له‌ ڕه‌وایی و ئیعتباری دا نیه‌.

به‌ڵام حاشای لێناکرێ که‌ دووبه‌ره‌کیی نه‌بڕاوه‌ و شه‌ڕی نێوخۆ و نه‌بوونی یه‌کیتی ویه‌کگرتوویی و ناڕوونی له‌ ئامانج و ستراتێژیی دا، زه‌بری گرانی له‌ ڕه‌وایی و ئیعتباری جووڵانه‌وه‌کانی کورد داوه‌، له‌ هه‌ر چوار پارچه‌ی کوردستان دا.

ده‌بینین که‌ سیاسه‌ت و کاروکرده‌وه‌ی ئه‌و ئه‌کته‌رانه‌ی خه‌باته‌که‌ به‌ڕێوه‌ده‌به‌ن، کاریگه‌ریی ڕاسته‌وخۆیان له‌سه‌ر ڕه‌وایی و ئیعتباری جووڵانه‌وه‌که‌ هه‌یه‌.

که‌وایه‌ به‌و ئاکامه‌ ده‌گه‌ین که‌ یه‌که‌م، ڕه‌وایی و ئیعتباری هیچ ڕێکخراوێکی خه‌باتگێڕ  یان جوولانه‌وه‌یه‌کی ڕزگاریخواز یان حکوومه‌تێک له‌جێدا و بێواسیته، ته‌نیا به‌ پشتبه‌ستن به‌ دروشم و ئامانج و ئه‌نگیزه‌ و ئیدیعا، ناپارێزێ. به‌ڕێوه‌به‌رانی ده‌بێ له‌ مه‌یدانی کره‌دوه‌دا بسه‌لمێنن که‌ پابه‌ندن به‌ دروشم و ئامانجه‌کانی خه‌باته‌که‌ و دووهه‌م، که‌ ته‌بایی و یه‌کگرتووی سیاسی و خه‌باتی هاوبه‌ش و دابینکردنی پێوه‌ندی و مناسباتی دێموکراتیک له‌ نێوخۆی جووڵانه‌وه‌دا، پێشمه‌رجن بۆ سه‌لماندنی دابینکردنی ڕه‌وایی و ئیعتباری سیاسیی له‌ بیروڕای گشتی و له‌ ئاستی نێونه‌ته‌وه‌یی دا.

“ریچارد هاس” گه‌وره‌دیپلوماتی ئه‌مریکایی و نووسه‌ری چه‌ندین کتێب‌ له‌سه‌ر سیاسه‌ت و دیپلوماسی و مودیرییه‌ت، جوانی وتووه‌ که‌ “سیاسه‌ت به‌رامبه‌ر به‌ ده‌ره‌وه‌، له‌ ژووره‌وه‌ڕا ده‌ست پێده‌کا”!

بزووتنه‌وه‌کانی کورد و نه‌ته‌وه‌کانی دیکه‌ ئه‌و راستیه‌ ده‌سه‌لمێنن. هه‌ڵوێست و کرده‌وه‌ ده‌بێ له‌گه‌ڵ دروشم و ئیدیعا و به‌رنامه‌ بگونجێن و یه‌کبگرنه‌وه‌.

ئه‌وڕۆ به‌ زۆر هۆ، هیچ شتێک و هیچ ڕووداوێک له‌ چاوی وڵاتان و کۆمه‌ڵگای نێونه‌ته‌وه‌یی شاراوه‌ نیه‌ و ناشاردرێته‌وه‌. به‌تایبه‌تی له‌ ناوچه‌که‌ی ئێمه‌دا که‌ بۆته‌ مه‌یدانی شه‌ڕ و کێشه‌ی زۆر و ده‌یان ڕێکخراوی چه‌کداریی به‌ ئه‌نگیزه‌ی جیاوازه‌وه‌ سه‌ریانهه‌ڵداوه‌، سیاسه‌ت و کاروکرده‌وه‌ی لایه‌نه‌ سیاسییه‌کان له‌ژێر زه‌ڕڕه‌بین دان. هه‌ڵوێست و مه‌وقعییه‌ت‌ و هه‌نگاوه‌کانیان له‌ ژێر چاوه‌دێریی دان. هێزه‌ خه‌باتگێڕه‌کان ده‌بێ زۆر وشیار بن!

به‌کورتی: بێجگه‌له‌ هێزی نیزامی،‌ ئه‌و فاکته‌رانه‌ی ئه‌وڕۆ به‌ “هێز” و نفووز ده‌ژمێردرێن، له‌ نێوخۆ و له‌ ئاستی ناوچه‌یی و نێونه‌ته‌وه‌یی دا ڕه‌وایی و ئیعتباری سیاسی به‌ ئه‌کته‌ری سیاسی و جووڵانه‌وه‌ ده‌به‌خشن و  کاریگه‌رییان له‌سه‌ر بیروڕای گشتی هه‌یه، به‌کورتی بریتین له‌:                                      

·       به‌رنامه‌ و ئامانجی ڕوون و سه‌قامگیریی سیاسی.

 

·       خه‌باتی هاوبه‌ش و یه‌کگرتووی لایه‌نه‌ سیاسیه‌کان‌ و یه‌کهه‌ڵوێستیان له‌ پرسه‌ گرینگه‌کانی جووڵانه‌وه‌ دا. ئه‌زموون ده‌یسه‌لمێنێ که‌ ته‌بایی و یه‌کڕیزیی کاریگه‌رترین هێز و چه‌کی جووڵانه‌وه‌ دژی چه‌وسێنه‌ره‌ و دووبه‌ره‌کی وشه‌ڕی نێوخۆ، کوژه‌رترین چه‌کی دوژمن دژی کورد بووه‌ و هه‌یه‌. یه‌کگرتوویی حیزبه‌ سیاسییه‌کان، پڕستیژ ده‌دا به‌ جووڵانه‌وه‌ و بۆ یار و نه‌یار، کاریگه‌ریی به‌رگێڕه‌وه‌ی هه‌یه‌.

 

·       ده‌روه‌ست و پابه‌ندبوون به‌ پێوه‌ره‌کانی دێمۆکراسی و بوونی مناسباتی سیاسیی دێموکراتیک که‌ وڵامده‌ره‌وه‌ی خه‌باتی “نه‌ته‌وه‌یی- دێموکراتیک” بێ و ببێته‌ هه‌وێنی ته‌بایی و خه‌باتی هاوبه‌ش. 

ته‌نیا پابه‌ندبوون به‌ ئوسووڵ و پێوه‌ره‌کانی دێموکراسی ده‌توانێ ماف و ڕێککه‌وتن و یه‌کێتی لایه‌نه‌کان‌ دابین بکا و به‌رده‌وامبوونی هاوخه‌باتی و یه‌کگرتوویی بپارێزێ و ده‌سته‌به‌ری بکا.

 

·       نهادینه‌کردنی جووڵانه‌وه‌ له‌پێناو ڕه‌واییدانی زیاتر به‌ خه‌بات له‌ بیروڕای گشتی دا.

جووڵانه‌وه‌ له‌ هه‌موو به‌شه‌کانی کوردستان دا هه‌تا ئێستاش جووڵانه‌وه‌ی حیزبه‌کانه‌ و نه‌یتوانیوه‌ گه‌شه‌ی پێویست‌ بکا و ببێ به‌ جووڵانه‌وه‌ی کورد له‌ هه‌ریه‌ک له‌ پارچه‌‌کان دا. بزووتنه‌وه‌ ته‌نیا له‌ ڕێگای نهادینه‌بوونه‌وه‌ ده‌توانێ له قۆناخی “جووڵانه‌وه‌ی حیزبه‌کان”‌ ڕزگار بێ و پێ بنێته‌ قۆناخی “جووڵانه‌وه‌ی کورد” له‌ به‌شه‌کانی کوردستان دا. جووڵانه‌وه‌ بۆئه‌وه‌ی به‌جه‌ماوه‌ری و “فراگیر” بێ، ده‌بێ نهادینه‌ بکرێ.

 

ته‌نیا ئه‌وکاته‌شه‌ که‌ جووڵانه‌وه‌ به‌ تاقه‌حیزبێکه‌وه‌ نابه‌سترێته‌وه‌ و له‌ ئه‌گه‌ری گۆڕینی سیاسه‌ت و پاشه‌کشه‌ی حیزبێک، وه‌ک ڕابردوو جووڵانه‌وه‌که‌ش هه‌ره‌س ناهێنێ و به‌رده‌وامیی خه‌بات ده‌سته‌به‌ر ده‌بێ. هه‌وه‌ها، به‌ نهادینه‌کردنی جووڵانه‌وه‌یه‌ که‌ دامه‌زراندنی سوپایه‌کی نیشتمانیش ده‌بێته‌ ئاواتێکی کرده‌یی.

 

بوونی ئه‌و فاکته‌رانه‌ی سه‌ره‌وه‌ واته‌ ده‌رکه‌وتن له‌ بیروڕای گشتی دا به‌ هێزی یه‌کگرتوو و زمانی هاوبه‌شه‌وه‌، پابه‌ندبوون به‌ پێوه‌ره‌کانی دێموکراسی و نهادینه‌کردنی جووڵانه‌وه‌، ڕه‌وایی و پڕستیژ و ئیعتبار ده‌دا به‌ جووڵانه‌وه‌ی ڕزگاریخواز‌.

 

ئه‌وکاته‌شه‌ که‌ بیروڕای گشتی و وڵاته‌ بڕیاربه‌ده‌سته‌‌کان‌ پرسی کورد و خه‌باتی کورد له‌ هه‌رکام له‌ به‌شه‌کانی کوردستان دا وه‌ک پرسێکی سیاسی و خه‌باتێکی سیاسیی سه‌ربه‌خۆ ده‌بینن و مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌که‌ن.

لێره‌دا پێویسته‌ ئاماژه‌یه‌کی کورت به‌ ده‌وری دێموکراسی بکرێ: که‌س ناتوانێ چاوه‌ڕوان بێ که‌‌ له‌ خه‌باتی پڕ له‌ که‌ندوکۆسپی کورد به‌دژی دیکتاتوری و چه‌وسانه‌وه‌ له‌و ناوچه‌ ئاڵۆز و ناسه‌قامگیره‌دا، دێموکراسیی شێوه‌ئورووپایی دابین ببێ و به‌ڕێوه‌بچێ. به‌ڵام هیچ گومان له‌وه‌دا نیه‌ که‌ به‌بێ بڕواهێنان و پابه‌ندبوون به‌ پێوه‌ره‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی دێموکراسی، یه‌کگرتن و خه‌باتی هاوبه‌ش مومکین نابێ و به‌بێ یه‌کێتی و خه‌باتی یه‌کگرتووش، جووڵانه‌وه‌ نهادینه‌ ناکرێ و گه‌شه‌ی پێویست‌ ناستێنێ.

هه‌روه‌ها، بۆ دواییهێنان به‌‌ کێشه‌ نه‌بڕاوه‌کان و لێکدابڕانه‌ ناسیاسیه‌کان و بۆ ڕزگاربوون له‌ شه‌ڕه‌ کاولکه‌ره‌ نێوخۆییه‌کان و کۆتاییهێنان به‌ زۆر دیارده‌ی ناشیاو و زیانبار که‌ ده‌بنه‌ هۆی لاوازبوونی جووڵانه‌وه‌ و هه‌روه‌ها بۆ مودیرییه‌تی جیاوازیه‌کانی نێو جوولانه‌وه‌ و ڕێکخستنی پێوه‌ندی و مناسباتی نێوان لایه‌نه‌ سیاسیه‌کان، ئالترناتیڤێک بۆ دێموکراسی نیه‌.

·       دابینکردنی به‌شداریی و پشتیوانی و به‌ده‌نگه‌وه‌هاتنی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک که‌ ئه‌ویش له‌ڕێگای به‌رده‌وامبوونی خه‌باتی یه‌کگرتوو، خه‌باتی مه‌ده‌نی و ته‌شکیلاتییه‌وه‌ ده‌سته‌به‌ر ده‌بێ. پێویسته‌ پیوه‌ندیی ئورگانیک له‌نێوان خه‌باتی کۆمه‌ڵگا و هێزی پێشمه‌رگه‌وه‌ به‌رقه‌راربکرێ.

 

·       دیپلوماسی چالاک و لابی به‌هێز.

·       ڕاگه‌یاندنێکی سه‌رده‌میانه‌.

·       ته‌شکیلاتی ڕاهاتووی به‌هیز و کارامه‌ و چالاک.

·       ڕێکخستنێکی به‌هێز و به‌کاری ژنان و بوونی پلانێکی سه‌رده‌میانه‌ بۆ چاره‌سه‌رکردنی‌ پرس ژن‌.

·       پشتیوانیی هیزی فکری کۆمه‌ڵگا: ڕووناکبیران، مامۆستایانی زانکو، نووسه‌ران، هونه‌رمه‌ندان، خوێنکاران، ڕێکخراوه‌کانی کۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی، چالاکانی بواره‌کانی مافی مرۆڤ…

پشتگیریی ئه‌و توێژانه‌ بێجگه‌له‌وه‌ی له‌ باری سیاسی و هزرییه‌وه‌ حیزبی خه‌باتگێڕ ده‌وڵه‌مه‌ند ده‌که‌ن، به‌ڵکوو ئه‌وانه‌ ئاڵقه‌ی پێوه‌ندیی نێوان حیزبی سیاسی (ده‌سه‌ڵات) و کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکن و پشتیوانیان، ڕه‌وایی و “مقبولیت”ی زیاتر ده‌دا به‌ سیاسه‌ت و هه‌ڵویستی حیزبی سیاسی یان ته‌نانه‌ت حکوومه‌ت. قسه‌ی ئه‌وان‌ له‌ کۆمه‌ڵگادا باشتر وه‌رده‌گیرێ هه‌تا پڕوپاگه‌نده‌ی حیزبایه‌تی.

·       ڕێکخستن و وه‌گه‌ڕخستنی دیاسپۆڕای کورد له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات.

·       ئه‌ندامه‌تی و چالاکبوون له‌ ڕێکخراو و دامه‌زراوه‌ نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان دا.

·       ئیتلاف و هاوکاریی و هاوپێوه‌ندی له‌گه‌ڵ نه‌ته‌وه‌ بنده‌سته‌کانی دیکه‌ی ئێران.

·       ئیتلاف و هاوکاریی و هاوپێوه‌ندی له‌گه‌ڵ هێزه‌کانی ئوپوزسیونی فارس (بۆ جووڵانه‌وه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان).

هه‌موو ئه‌وانه‌ که‌ کاریگه‌رییان له‌سه‌ر بیروڕای گشتیی له ‌نێوخۆ و له‌ ده‌ره‌وه‌ هه‌یه‌، نماد و نیشانه‌ و سه‌رچاوه‌ و به‌رهه‌مهێنه‌ری هێز و نفووز و ده‌سه‌ڵاتن. هه‌ر حیزب یان جووڵانه‌وه‌یه‌ک خاوه‌نی ئه‌وانه‌ بێ، خاوه‌ن هێز و نفووز و ده‌سه‌لاته‌.

به‌خۆشیه‌وه‌، له‌ ساڵی 1394ی هه‌تاوییه‌وه‌ و به‌ راگه‌یاندنی “خه‌باتی شار و شاخ”، ئه‌و بڕوا وتێگه‌یشتنه‌ له‌ حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دا که‌ نابێ “به‌هێزبوون” ته‌نیا له‌ هێزی نیزامی دا به‌رته‌سک بکرێته‌وه‌، له‌ په‌ره‌سه‌ندن دایه‌.

ستراتێژیست و فه‌رمانده‌ به‌ناوبانگه‌کانی مێژووی شه‌ڕ له‌ جیهان دا له‌وباره‌یه‌وه‌ یه‌کڕا و یه‌کده‌نگن که‌ “شه‌ڕ” زانسته‌ و ئه‌بعادی جۆراوجۆری هه‌یه‌. به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ و پێکدادانی نیزامی له‌ مه‌یدان دا، بوعدێکی “شه‌ڕ”ه‌. بوعده‌کانی دیکه‌ی “شه‌ڕ” بریتین له‌ سیاسی، دیپلوماسی، ئابووری، کولتووری و ڕووحی- ڕه‌وانی. به‌تایبه‌تی له‌ شه‌ڕی “نامتقارن”دا، سرنج و گرینگیدان به‌ هه‌موو ئه‌بعادی شه‌ڕ، یه‌کلاکه‌ره‌وه‌یه‌.‌

شه‌ڕی کۆماری ئیسلامی دژ به‌ کورد، شه‌ڕێکی هه‌مه‌لایه‌نه‌یه‌ و‌ له‌هه‌موو ئه‌بعادی خۆیدا به‌ڕێوه‌ده‌چێ. جووڵانه‌وه‌ی کوردیش هه‌ر ده‌بێ به‌ شه‌ڕی هه‌مه‌لایه‌نه‌ به‌ره‌نگاری سیاسه‌ت و پیلانه‌کانی ڕێژیم بێته‌وه‌.

وه‌ک پێشتر ئاماژه‌ی پێکرا، ڕێگای گه‌یشتن به‌و ئامانجه‌ش‌، دێموکراتیزه‌کردنی پێوه‌ندی و مناسباتی نێوخۆی جووڵانه‌وه‌ له‌پێناو دابینکردنی به‌شداریی چالاکانه‌ی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک، یه‌کڕیزی و هاوخه‌باتی لایه‌نه‌کانی به‌شدارله بزووتنه‌وه‌، به‌هێزترکردن و ده‌سته‌به‌رکردنی کۆده‌نگی و ئیراده‌ی یه‌کگرتووی مقاومه‌ت به‌دژی ڕێژیمی سه‌ره‌ڕۆیه‌.

ئاسۆی سه‌رکه‌وتن ڕوونه‌، به‌مه‌رجێک ئامراز و ڕێکار و ستراتێژیی گه‌یشتن به‌ ئامانج دروست و واقعبینانه‌ دیاری بکرێن.

 

کاتالۆگ