هەڵبژاردنی بەعێراقیبوونەوە، عەبدوڵڵا رێشاوی

پێش هەڵمەتی هەڵبژاردن، كادیرێكی دۆست لە یەكێك لە پارتە سیاسییەكانی كوردستان قسەی لەگەڵ كردم بۆ خۆپاڵاوتن، یەكێك لەو ئارگۆمێنتانەی دەیویست لەڕێگایەوە قایلم بكات بە خۆپاڵاوتن، ئەوە بوو كە دەیگوت: “ئیتر ئێستا هەڵبژاردنی گرنگ هەڵبژاردنی عێراقە، هەڵبژاردنەكانی كوردستان ئەو نرخەی نامێنێت”.

 

هەرچەندە هەر هەڵبژاردنێك بۆخۆی گرنگیی خۆی هەیە، بەڵام مەخابن كە ئارگۆمێنتی ئەم كادیرە تارادەیەك گوزارشت لە دۆخێكی راستەقینە دەكات.

 

راستییەكە ئەوەیە لە هیچ قۆناغێكدا وەك هەڵبژاردنی ئەمجارە، هەڵبژاردنەكانی عێراق بە گرنگی تەماشا نەكراوە، ئەم راستیە ئەگەر راستییەكی ئەبستراكت بێت، یان جۆرێك لە هۆشیاری بێت لە زیهنیەتی سیاسییەكانی كوردستاندا، جیاوازییەكی ئەوتۆی نییە و لە دەرئەنجامدا دەبێتە فاكتێك كە واتای زۆر لە خۆیدا هەڵدەگرێت، چونكە دواجار هۆشیارییش هەر جۆرێكە لە راستی و بوونی خۆی هەیە.

 

ئەم هەڵبژاردنەی ئێستا بە پلەی نایاب هەڵبژاردنێكی عێراقیانەی تەمام عەیارە و ئەگەر بە رێكوپێكی بەڕێوە بچێت و تێكنەچێت، سەركەوتنێكی گەورەیە بۆ دەستەبژێری حوكمڕان لە بەغدا كە مەبەستم لەو دەستەبژێرە پێكهاتەی شیعەیە.

 

ئاخر چ كورد و چ سوننە تاڕادەیەكی زۆر بە جۆرێك لە شكست و شپرزەییەوە هاتوونەتە ناو ئەم هەڵبژاردنە و دەڕۆنەوە بۆ بەغدای پایتەخت. خۆمان وەكو كورد كەمێك حاڵمان باشترە لەچاو پێكهاتەی سوننە كە لە دۆخێكی نزیك لە دۆخی لەناوچوون و سڕینەوەدا دەبینرێن.

 

پارتێكی وەك پارتی ئیسلامیی عێراقی كە جاران تارق هاشمی سەركردایەتی دەكرد و پارتێكی بەهێزی سوننە بوو، لیست و بەربژێری نییە و دەنگدەرانی ئازاد كردووە لەوەی دەنگ بە كێ دەدەن و پرۆژە سیاسیەكەی بەتەواوی تەفروتونا بووە.

 

لەملاشەوە كورد كە جاران بە پۆزەوە لە كەركووك هەڵبژاردنی دەكرد و هەڵبژاردنی لەو شارەدا وەك هۆكارێك بۆ زیاتر قایمكردنی پێگەی خۆی و سەلماندنی شەرعیەتی خۆی و كوردستانیبوونی كەركووك بەكاردەهێنا و سەركەوتن لەدوای سەركەوتنی تۆمار دەكرد، ئێستا بەلاوازی و لە ژێر هەیمەنەی دەسەڵاتی ناوەندیدا هەڵبژاردنەكە دەكات و دڵنیا نییە لە سەركەوتن.

 

گەورەترین پارتی دەسەڵاتداری كوردستانیش كە پارتی دیموكراتی كوردستانە، بە بڕیارێكی هەڵەی ناڕوون، بەشداری هەڵبژاردنەكەی كەركووك ناكات! كە ئەمە ئەوپەڕی دۆخی پاسیڤبوونە و تائێستەش كەس بەتەواوی تێناگات پارتی بڕیارێكی لەو شێوەیە خراپی بەناوی “نەبوونی شەرعییەتەوە” بۆچی داوە؟

 

كورد كە جاران مڕی لە موسڵ و دەشتی نەینەواش خۆشكردبوو، كەركووكیشی لەدەست بوو، جار جارەش باسی لە گریمانەكانی هەڵوەشانەوەی عێراق دەكرد، ئێستا لەناو ماڵی خۆیدا هەڵبژاردنێك و ململانێیەكی سەخت دەكات بۆ بوونەوە بە عێراقی، بۆ چوونەوە بۆ بەغدا و بۆ بوونەوە بە بەشێكی كاریگەر لە عێراقی گەورە.

 

هاوپەیمانێتییەكانی پاش هەڵبژاردنیش زیاتر ئەوەمان بۆ روون دەكەنەوە كە داخۆ ئەم رەنگی بەعێراقیبوونەوەیە تا چەند تۆخ دەبێتەوە؟ بێگومان ئەگەر كورد بچنەوە پاڵ یەك، كەمێك لەو رەنگە عێراقییە كاڵ دەبێتەوە، بەڵام خۆ ئەگەر هاوپەیمانێتیەكانیش عێراقی بن لە نێوان كوتلە جیاجیاكاندا، ئەوا رەنگە عێراقییەكە بەتەواوی تۆخ دەبێتەوە.

 

مۆتەكەی “بەعێراقیبوونەوە” كە كورد بە درێژایی مێژووی خەباتی سیاسی خۆی هەرگیز نەیتوانیوە خۆی لێ دەرباز بكات، لەم هەڵبژاردنەی ئەمجارەدا زۆر بە روونی دەردەكەوێتەوە. كار گەیشتبووە ئەوەی كوتلەی بەغدای بەهێزترین پارتی ئۆپۆزسیۆنی كوردستانی، بەلایەوە شتێكی باش بێت، ئەگەر ئەندامێكی خۆی بنێرێتە ناو لیستێكی عەرەبی عێراقی.

 

لە بەراییەكانی ئەم هەڵبژاردنەدا، لە بڕیارێكی سەرپێیانەی ناسیاسیدا، كوتلەی گۆڕان لە پارلەمانی عێراق خەریك بوو یەكێك لە وەرەقەكانی خۆی بخاتە ناو ریزەكانی كوتلەكەی عەبادی، كە دواتر بە عەقڵی عاقڵمەندانی ناو گۆڕان ئەم هەنگاوە ناسیاسییە راگیرا، دیارە من سیاسەتی لەم چەشنە ناونانێم خیانەت و جاشایەتی، بەڵام پێی دەڵێم بە “عێراقیبوونەوە” و تێزەكەی خۆمی پێ دەسەلمێنم.

 

كورد لە هەرێمی كوردستانی عێراق هەمیشە لە بازنەیەكی داخراودا دەسووڕێتەوە و هەمیشە مێژووی خۆی دووبارە دەكاتەوە، باوەڕ ناكەم لە هیچ كوێی دنیا، بە ئەندازەی كوردستانی عێراق ئەو تێزە راست بێت كە دەڵێت: “مێژوو خۆی دووبارە دەكاتەوە”.

 

جا بۆ كوردستان دەبێت ئەم تێزە بە گۆشەنیگای كارڵ ماركس بڵێینەوە و تۆزێك بەهاراتی شرۆڤە واقیعی و زانستییەكانی ئەوی پێوە بكەین و بڵێین: “مێژوو خۆی دووبارە دەكاتەوە، بەڵام بەشێوەیەكی كۆمیدی”.

 

 بەڵێ‌ بەڕاستی مێژووی كورد لە هەرێمی كوردستان خۆی دووبارە دەكاتەوە، بەڵام بەشێوەیەكی كۆمیدی، بەشێوەیەك كە كورد، دووبارە دەبێتەوە بە عێراقی و بێ ئەوەی بەخۆی بزانێت، خەریكە جارێكی تر مێژووی پاش 11ی ئادار دووبارە دەكاتەوە و جارێكی تر ئەوەی لە چوارچێوەی عێراق و لەشێوەی هەرێمێكدا هەیەتی، دەیدۆڕێنێ.

 

سەرچاوە: روداو

کاتالۆگ