پێشمەرگەکان: دوابەدوای هێرشەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ سەر سێ کەشتی بازرگانی، هێزەکانی ئەمریکا (سەنتکام) قۆناغێکی نوێی هێرشەکانیان بۆ سەر ئامانجە سەربازییەکانی ناو خاکی ئێران دەستپێکردووە
ئەم گرژییانە هاتوونەتە قۆناغێکی نوێ کە هەردوو لا باس لە هێرشکردنە سەر بنکەکانی یەکتر دەکەن و ئەگەری درێژەکێشانی هەیە.
١. لایەنی سەربازی و مەیدانی
-
هێرشەکانی ئەمریکا (سەنتکام): فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا ڕایگەیاندووە کە لە دوایین گەڕی هێرشەکانیاندا، نزیکەی ٩٠ پێگەی سەربازییان لە درێژایی کەناراوەکانی ئێران پێکاوە. ئەم هێرشانە وەک سزایەک بوون لە دژی هێرشەکانی پێشووتری ئێران بۆ سەر کەشتییە بازرگانییەکان.
-
کاردانەوەی سەربازی ئێران: پێگەی فەرمی سوپای کۆماری ئیسلامی ئێران ڕایگەیاندووە کە لە بەرامبەردا هێرشی وشکانی و درۆنییان کردووەتە سەر چەندین بنکەی ئەمریکا لە ناوچەکە، لەوانە: سیستمی پاتریۆت لە کوێت، سایتێکی ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە لە قەتەر، و کۆگاکانی سووتەمەنی ئەمریکا لە بەحرەین. (تێبینی: بەرپرسانی ئەمریکا و وڵاتانی ناوچەکە هێشتا ئەم بانگەشەیەی ئێرانیان پشتڕاست نەکردووەتەوە).
-
بەرگری ئاسمانی بەحرەین: فەرماندەیی گشتی هێزەکانی بەرگری بەحرەین ڕایگەیاندووە کە سیستمی بەرگری ئاسمانی وڵاتەکەیان چەندین موشەک و درۆنی ئێرانیان کە ئاراستەی ناوچە مەدەنییەکانی بەحرەین کرابوون، تێکشکاندووە.
- زیانە ناوخۆییەکانی ئێران: بەهۆی هێرشەکانەوە، زیانی گەورە بە دەیان ناوچەی جیاوازی ئێران گەیشتووە و نوێترین ئامارەکان باس لە پێکانی 90 شوێن دەکەن. لەم نێوەدەدا، سوپای پاسداران کوژرانی ١٤ کەس و برینداربوونی 57 کەسی تری ڕاگەیاندووە.لە ڕووی ئابوری و گواستنەوەشەوە، زیانەکان بەم شێوەیەن: لە ناوچەی ئازادی چابەهار، بەرپرسان بڕیاریان داوە سەرجەم ئۆتۆمبێلە هاوردەکراوەکان لە کۆگاکان ببەنە دەرەوە. هەروەها بەهۆی هێرشکردنە سەر هێڵی شەمەندەفەری تاران-مەشھەد، گەشتەکانی ئەو هێڵە بە تەواوی پەکین کەوتووە.هاوکات، ئەمریکا لە هێرشەکەی بەرەبەیانی پێنجشەممەدا پردی هێڵی ئاسنی ”ئاقتەکەیخان”ی پێکاوە، کە ڕێڕەوی شەمەندەفەری نێوان چین, تورکمانستان و ئێرانە. چاودێران پێیان وایە ئەمریکا دەیەوێت ئەم ڕێڕەوە وشکانییەش لە کۆماری ئیسلامی دابخات، چونکە پێشتر ڕێڕەوە ئاوییەکەی لێ گرتبوو.
٢. لایەنی سیاسی و دیپلۆماسی
-
لێدوانەکانی دۆناڵد ترەمپ: سەرۆکی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ، ڕایگەیاندووە کە بەرپرسانی ئێران کەمێک پێش ئێستا پەیوەندییان پێوە کردووە و ”بە توندی” داوای ڕێککەوتن دەکەن. ترەمپ ئاماژەی بەوە کردووە کە دڵنیا نییە ڕێککەوتنیان لەگەڵدا بکات یان نا، چونکە گومانی هەیە کە ئایا ئێران پابەندی ڕێککەوتن دەبێت یان نا. هەروەها وتی: ”ئەگەر شەڕێکی سەربازیی گشتگیر ڕووبدات، ئێمە زۆر بە خێرایی سەردەکەوین.”
-
کاردانەوەی دیپلۆماسی ئێران: ئەمیر سەعید ئیرەوانی، نوێنەری ئێران لە نەتەوە یەکگرتووەکان، هێرشەکانی ئەمریکای بە پێشێلکردنی ڕێککەوتننامەی ئیسلامئاباد و یاسا نێودەوڵەتییەکان ناوبردووە. پێشتر وتەبێژی لیژنەی ئاسایشی نیشتمانی پەرلەمانی ئێران هەڕەشەی گۆڕینی دکتۆرینی ئەتۆمی، چوونەدەرەوە لە پەیمانی (NPT) و داخستنی گەرووی باب المندب-ی کردبوو.
-
هەڵوێستی ناتۆ و ئەوروپا: وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕەخنەی لە لێدوانەکانی سکرتێری گشتی ناتۆ گرتووە و ڕایگەیاندووە کە ئەوروپا لەم شەڕەدا بێلایەن نییە و دەبێت بەرپرسیار بێت.
٣. بارودۆخی ناوچەیی (ئیسرائیل و لوبنان)
-
وەزیری بەرگری ئیسرائیل (یسرائیل کاتز): لە وەڵامی لێدوانەکانی ترەمپ سەبارەت بە کشانەوەی ئیسرائیل لە لوبنان، کاتز ڕایگەیاندووە: ”ئێمە بۆ چوونە ناو لوبنان مۆڵەتمان لە هیچ لایەنێک وەرنەگرتووە و بۆ مانەوەشمان پێویستمان بە مۆڵەتی کەس نییە.” ئەو جەختی کردووەتەوە کە ئیسرائیل لە ناوچەی دابڕاوی ئەمنیی ناو لوبنان دەمێنێتەوە تا ئەو کاتەی حزبوڵا بە تەواوی چەک دەکرێت.
دەرئەنجام و شیکاری:
بۆچوونی شارەزایانی ئەمنی و سیاسی ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەمریکا قۆناغێکی نوێی لە ستراتیژی ”ڕێگریگرتن” (Deterrence) دەستپێکردووە و ڕێگە نادات ئاسایشی هێزەکانی و بازاڕی وزەی جیهانی بکەونە مەترسییەوە. چاودێران پێیان وایە کە ترەمپ چیتر خۆی بە هیچ تێگەیشتنێکی پێشوو لەگەڵ ئێرانەوە پابەند ناکات، ئەمەش ڕێگە خۆش دەکات بۆ ئەگەری فراوانبوونی زیاتری ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان لە ناوچەکەدا و کۆشکی سپیش خۆی بۆ شەڕێکی چەند هەفتەیی لە سەر گەرووی هورمز ئامادە دەکات.
سەرچاوە ئینتەرنێت