خەیـاڵ یان ئەنـدێـشە، گەورەتـرین سامانی مـرۆڤە. کـلـیلی داهـێنانەکانە. هەمـوو ئەو داهێنان و پـێـشکـەوتـن و شارستانی و شـتە سەیـر و سـەمەرە تەکـنەلـۆژیـانەی، کە مـرۆڤ دروستیانیکـردوون.
Läs mer »گرنگـییەکانی خەیـاڵ لە گەشەکـردنی منـداڵان.. رەزا شـوان
(ران بـۆسـێـلـیک) ناوی خـوازراوی وێـژەیی، کـەڵـەنـووسـەری بەنـاوبـانگی وێـژەی منـداڵانی بولگاری و جیهـانییە. ناوی راستیی (گـێـنچـۆ سـتانچـێـڤ نـێـژێـنـتـسۆڤ) ە.
Läs mer »ران بۆسێـلیک کەڵەنـووسەری وێـژەی منداڵانی بولگاریا.. رەزا شـوان
سەروا لە زمانی ئینگـلیزیدا (رایمە) و لە عەرەبیدا (قافـیە) لە زمانی کوردیدا، بێجگە لە سـەروا چەنـد ناوێـکی تـری هـەیە، وەک: بەشاوەنـد، بەشاڤـەنـد، پاشبەنـد، پاکـۆڵ، دواخـشـت، لەنـگەر. لە ئـێـستادا نووسـەرانی کوردمـان،
Läs mer »گرنگـییەکانی سـەروا لە هـۆنـراوە بـۆ منـداڵان.. رەزا شـوان
دەوڵەتی عـوسمانی ئیـمپریالـیزمی رەگەزپەرست، مێـژوویەکی رەش و خوێناوی پـڕ لە تاوانی هـەیە. بە دەیان رەشـەکـوژی و کـۆمەڵکـوژییان، لە گەلانی، ئەرمـەنی، یـۆنـانی، کوردی، سووری، سعـوودی، میسری و ئاشووری، کردوە. هەر لەبەر ئەوەی کە تورک نەبوون یان ئاینێکی تریان هەبوو.
سیاسەتی پاکـتاوی نەتەوەیی کورد، لەلایەن رژێـمی کۆماری پەت و سێدارەی ئیسلامی ئێرانی، بە دڕندەترین و نامەردترن شـێوە و بە مۆدێرترین چەکی کوشندە، بە بەرچاوی کۆمەڵەی نەتەوە یەکگرتووەکان و مافەکانی مـرۆڤ و ویـژدانی جیهانییەوە بەردەوامە.
Läs mer »تاوانەکانی کۆماری پەت و سێدارە لە دژی گەلی کوردمان.. رەزا شـوان
دوو ساڵ جارێک لە (کۆپنهـاگن) ی پایتەختی دانیمارک، یان لە پایتەختی وڵاتێکی تر. بـە بـۆنـەی یـادی رۆژی لـەدایـکـبوونی، کـەڵـە نـووسـەری بـواری وێـژەی منـداڵان (ھـانس کریستـیان ئەنـدەرسـین) کە بە (بـاوکی چـیرۆکی ئەفـسانـەیی بۆ منـداڵان) لە جیهـانـدا ناسراوە.
Läs mer »خەڵاتگـرانی خەڵاتی نـۆبـڵی منـداڵان لە ساڵی ٢٠٢٦.. رەزا شـوان
ئەمازیـغـەکان کـێن؟ ئەمـازیغـەکان کـۆنـتریـن و رەسـەنـتریـن گـەلی باکـووری ئەفـریـقـان، مـێژوویـان بـۆ (٥٦٠٠) ساڵ بـەر لە ئێـستا دەگەڕێـتەوە.
(ناسا) ئاژانسی ئاسمانی ئەمـریکا، بـۆ یەکەمجـار لە مـاوەی زیـاتر لە (٥٠) سـاڵـدا، لە (١/ نیسان) بە کەشتیی ئارتیمیسی دووەم. ئاسمانگەڕانی بۆ خولگەی مانگ رەوانەکرد.
Läs mer »ئەمریکا دەستیکرد بە گەشتەکانی بۆ سەر مانگ.. رەزا شـوان
”چیڕۆکی بێدەنگ” یا ”چیڕۆکی وێنەیی” کە بە ”چیڕۆکی کێشوەربڕ” یان ” چیرۆکی بێ وشە” یان بە ”چـیرۆکی کۆمیک” یش ناودەبرێت، بە زمانی ئینگلیزیش ”سایلێنت ستۆری” یە. هەموو ئەم دەستەواژانە بۆ یەک واتا بەکاردەهـێنرێن
ئـهمــــڕۆ جــــــهژنـی نــــــــــهورۆزە
جــــــهژنـی کـــــــوردە پــــــــــیـرۆزە
بـێجگە لە جەژنی نەورۆز، چوار بۆنەی دیکەی جیهانی و کوردستانی دەکەونە رۆژی (٢١/ ئادار) ی هەموو ساڵێکەوە، بەڵام نەورۆز لە هەموویان دێـرینتر و جیهانی ترە.
گـونـدەکەی ئـێـمە لە سەد مـاڵ زیاتر بـوو، قـوتابخـانەیەکی دە پـۆلی تێـدا بـوو. بەڵام گـونـدەکەی ئەوبەرمـان، نـزیکەی سی مـاڵ بـوون. قـوتابخـانەی تێـدا نەبـوو، هـەژدە قـوتابییان هەبـوو. هـەشـتیان کـچ بـوون.
Läs mer »چـیرۆک بۆ منداڵان .. پـردی هـەرەوەزی.. ن: رەزا شـوان
چـیرۆکی منـداڵان، فـۆرمێکی هـونـەرییـە، لە فـۆرمەکانی ئـەدەبی منـداڵان. چەمکـێکی گـشتگیرە، بەربەستەکانی زمان تێدەپەڕێنێت و بە ئاسانی لەگەڵ کولتوورە جیاوازەکاندا دەگـونجـێت.
Läs mer »چـیرۆک لە چارەسەری کـێشە دەروونییەکانی منـداڵان.. رەزا شـوان
هەمووتان وتە بەهـێزەکەی (نيلسۆن مانـدێلا) دەزانن، کە دەڵێت” فێرکردن بەهـێزترین چـەکە، دەتـوانیـت بـۆ گـۆڕیـنی جیهـان بەکـاری بـهـێنـیـت”. لـێرەدا گـۆڕینی جیهـان بە مانایەکی ئاسایی نییە.
هەموو ساڵێک لە رۆژی (٢١/ شوبات) بە بۆنەی (رۆژی جیهـانیی زمانی دایک) ەوە، لە سـەرانـسەری جـیهـانـدا ئـاهـەنـگ دەگـێڕدرێـت و چـالاکی ئـەدەبی و رۆشــنـبـیـری سازدەکرێن.
شـەو بـاش ئـەی مـانگـی هــاوڕێـم
نــــیـازم وایــــە بــۆ لات بــــــــــێـم
Läs mer »هـۆنـراوە بـۆ منـداڵان، دەبـم بـە میـوانی مانـگ.. رەزا شـوان
هەموو نەتەوەکان، منداڵەکانیان بە گرنگترین سامان و سەرمایە و ژێرخانی نەتەوەییان دەزانـن و وا لە منـداڵـەکانیـان دەڕوانـن، کە ژنـان و پیـاوانی داهـاتـوون، داهـاتـوویەکی باشـتر و گەشـتر و ژیـانێکی خۆشـتر و شـیریـنتر، لەسەر دەستی ئەمـان بنیات دەنـرێن.
Läs mer »گـرنگـییەکانی وێـژەی منـداڵان بۆ ئەمـڕۆ بۆ داهـاتوو.. رەزا شـوان
ئەو هـێڕشـە دڕنـدانانەی دەکـرێنە سەر رۆژئـاڤـای کوردستان، جـێبەجێکـردنی پیلانێکی قـێزەوەنی نەخـشەکـێشراوی ناوچـەیی و نێـودەوڵەتـییە، کە دەمـێکە دایـان رشـتووە. بە تایبەتیش لەلایـەن تـورکیای رەگەزپەرست و فـاشستییەوە.
Läs mer »کورد رووبـەڕووی گەلەکـۆمەیەکی ناوچـەیی بووەتـەوە.. رەزا شـوان
هـۆنـراوە یان هەڵـبەست یان هـۆزان. جـوانـترین و ناسکـترین شـێوەیە لە شـێوەکانی هـونەر. زۆر لە کۆنەوە سەری هەڵـداوە. هـۆنـراوە گوزاراشتـێکی پـڕ لە هەست و لە سۆزداری و لە خۆشەویستییە.
ئازادی مافـێکی پیـرۆز و بنەڕەتی هەموو مرۆڤـێکە بەبی جیاوازی. بە زگماکی لەگەڵ مرۆڤـدا لەدایک دەبێت و لێسەندنەوەی نییە. ئازادی بریتییە لە توانای مرۆڤ کە خۆی بـڕیار بـدات؛
Läs mer »چـۆن منـداڵەکانتـان فـێری ئـازادی دەکەن.. رەزا شـوان
پەروەردەکـردنی منـداڵان، پـرۆسـەیـەکی سـیـسـتـماتـیکی چـاودێـريکـردنی منـداڵانە، لەدایکـبوونەوە تا هـەرزەکاری لەخـۆدەگـرێـت. چـاودێـریی جـەسـتەیی، پـشـتگـیریی سـۆزداری، رێـنمـایی پـەروەردەیی و پـراکـتـیکـییەکـانی گەشـەپـێـدانی کـۆمـەڵایـەتی کـۆدەکـاتەوە.
کوردستان واتا خاک و نـیـشـتـمانی کـوردان، شـوێنی نـيشتەجـێبـوونی هەزاران هەزار ساڵەی نەتەوەی کوردە. کوردستان دەکەوێـتە باشووری رۆژئاوای کـێشوەری ئاسیاوە.
Läs mer »زووبێت یا درەنگ دەوڵـەتی کوردستان لەدایک دەبێت.. رەزا شـوان
وێـژە زمانێکی جیهانییە، کە بەربەستەکانی کات و شـوێن و کولـتوورەکـان و زمانەکان تێـدەپەڕێنێـت. وێـژە بۆ چەنـدین سەدە، بەردی بناغـەی کولتووری و مـرۆڤایەتی بـووە. ئەزموونەکانی مـرۆڤی بەرجەستەکردوون و تێـڕوانینێکی قـووڵی بۆ هـۆشیارکردنەوەی کـۆمەڵ پێـشکەش کـردووە.
لە گوندێکی جـوان و قەشەنگ، لە نزیک شاری کەرکووک، لە باشووری کوردستان؛ کـۆمەڵێک چـۆلەکە دەژیـان. لەژێـر گـوێـسوانەی خانـووەکانـدا، هـێـلانەیـان کـردبـوو.
Läs mer »چـیرۆک بـۆ منـداڵان.. سـەرکەوتـنی چـۆلەکەکـان، رەزا شـوان
پـڵـۆت چـیـيە؟
وشەی (پـڵـۆت) لە وشەی (کـۆمپـڵـۆت) ی فەرەنـسی کـۆنەوە وەرگیراوە، کە ئاماژەیە بۆ (پلانێکی نهـێنی) یان (پیلانگـێڕی).
بڕوانامەی دکـتۆرای فەخـری (دکتۆرای شانازی ـ دکتۆرای رێـزلـێنان)، بـڕوانەمەیەکی بەخـشراوی ئەمـڕۆ نـییە، بەڵکـو مێـژووی بەخـشینی بۆ چەنـدین ساڵ، بەر لە ئەمـڕۆ دەگەڕێـتەوە.
Läs mer »لەتیف هەڵمەت شایەنی بڕوانامەی”دکتۆرای فەخری”یە.. رەزا شـوان
هەموو ساڵێک لە رۆژی (٩/ نۆڤـەمبەر) دا، لە زۆر شوێنی جیهانـدا، قوتابیان و لاوان و رێـکخـراوە ئازادیـخـوازەکان، بە بـۆنـەی (رۆژی جیهـانیی ئـازادی) یـەوە، ئاهـەنگی شایستە سازدەکەن و جەخـت لەسەر ئازادی و ئازادیی دەربـڕیـن لە جیهانـدا دەکەنەوە. رۆژی جیهـانیی ئـازادی، یـادی رووخـادنی (دیـواری بەرلـین) ه، لە ساڵی (١٩٨٩) دا.
Läs mer »یـادی (٣٦) ەمـینی رۆژی جیهـانیی ئـازادی.. رەزا شــوان
ئەگـەرچی (دوێـنی و ئەمـڕۆ و سـبەیـنێ) ئـەڵـقە تـێکهـەڵـکـێـشراوەکـانی مـێـژوون و ئەمـڕۆمـان لەسەر پەرگەمـای دوێـنـێـمان چـنراوە و سبەیـنێـشمان لەسەر دوا ریـزی چـنراوی ئەمـڕۆمـان دەچـنرێـت؛ بـەڵام نـە ئەمـڕۆمـان دوێـنی یـە، نە سـبەیـنـێـشمان ئەمـڕۆمـان دەبـێت.
Läs mer »منـداڵانی ئەمـڕۆمان.. منـداڵانی دوێـنێـمان نیـن.. رەزا شـوان
ئـازادی بە واتا ژیـان، ژیـان و ئـازادی یەکـن. گـیانێک لە دوو جەستەدان. ژیـان بەبێ ئـازادی هـیچ نـرخـێکی نـییە. بـۆیـە نـرخی ئـازادی گـرانە. ئـازادی چـەمکـێکە، کە بە درێـژایی مـێـژوو، چـەنـدیـن سەدەیـە، بووەتـە جـێی مـشـتومـڕ و گـفـتـوگـۆیەکی زۆر.
هـێـماسازی”سـیمـبولـیزم” شـتـێکە گوزارشـت لە شـتـێکی تر دەکـات. شـتەکان، وێنـە، نـووسـراو، دەنگ یان هـێما و نیـشانەی تایبەتـن کە نـوێنـەرایەتی شـتـێکی تـر دەکـەن. وشەی سـیمبول، لە وشەی”سیـمبـۆلـۆن”ی یۆنانی کـۆنەوە وەرگیراوە ە.
وێـژەی منـداڵان، بە پـلەی یەکەم پـشـت بە خەیـاڵ دەبەستـێـت. خەیـاڵ وەک توخـمێکی سەرەکی وێـژە، زیـاتر سـەرنجی منـداڵان رادەکـێـشـێـت و کـاریگەریـیـەکی زیـاتـریـشی لەسەریـان هـەیە.
سیاسەتمەدار و چالاکـوانی بـواری ئاشتی ودیمـوکراسی خاتوو (ماریا کۆرینا ماچادۆ)ی ڤـەنـزوێـلای خەڵاتی نـۆبـڵی ئاشـتـیی ساڵی (٢٠٢٥) بەدەستهـێـنا.
Läs mer »ماریـا کۆرینای ڤەنـزوێـلی نـۆبـڵی ئاشتی (٢٠٢٥)ی بـردەوە.. رەزا شـوان
مافی چـارەی خـۆنـووسین چـییە؟
زاراوەی ” مافی چـارەی خۆنـووسین ” کە لە بـواری سیاسەتی نێـودەوڵەتی و زانیاری سیاسیدا هـاتـۆتە ئاراوە، بـووە بە زاراوەیەکی یاسایی و سیاسی جیهـانی.
لە ناوەڕاستی گوندێکی قـەشنگی کوردستانـدا، دارقـۆخـێکی گەورە و جـوان هەبـوو. خەڵکی گونـدەکە دارقـۆخەکەیان زۆر خۆشـدەویست. هـاوینان لەسێبەرە فـێنکەکەیـدا دادەنـیشـتـن و لە قـۆخـە خـۆشـەکـەیـان دەخـوارد.
Läs mer »چـیـرۆک بـۆ منـداڵان، دارقـۆخە بەخـشـنـدەکە.. رەزا شـوان
کوردستان نـیشـتمانی پيـرۆزمانە. کوردستان دایکی میهـرەبانی هەموومانە. کوردستان گروپی خوێـنمانە. کوردستان ناسنامەمانە. سەروەری و شکـۆمانە. هەناسە و ژیانمانە. نەک هەر بە قسە، بەڵکو پێویستە بە کرداری ئەم هەستەمان بۆ کوردستان بسەلـمێنین.
Läs mer »شیرینکردنی کوردستان لەلای منداڵانی پێش قـوتابخانە.. رەزا شـوان
پێش ئەوەی بێینە سەر باسکردنی پەرتووکی (مرواری) حەزدەکەین بۆ سوودوەرگرتن، زۆر بە کورتی و بە چـڕی، باسی مەرج و ستانـدارد و کوالـیتی پەرتـووکی نموونەیی و هـۆنـراوەی گـونجـاو بـۆ منـداڵان بـکەیـن.
Läs mer »خوێندنەوەیەک بۆ هـۆنراوەکانی (مرواری) ی محەمەد بەرزی.. رەزا شـوان
میوزیک یان موزیک، بریتییە لە جۆرێک لە جۆرەکانی هـونەر. بەوە پێناسە کراوە، کە هـونـەرێـکە گـرنـگی بە دانـان و بە دابـەشکـردنی ئـاوازەکـان و بە شـێـوازی دروسـتی وتـنی گـۆرانیـیەکـان و بـە تـرپـەی هـەڵـپەڕکـێکـان دەدات.
راگواستنی زۆرەملێی کورد، لە لایەن زلهـێزە داگیرکەرەکانەوە، بەتایبەتی لە سەرەتای سەدەی بـیـستەمـدا، لەلایەن عـوسـمـانییەکان و دواتـر لەلایەن دەوڵەتی تـورکیاوە، کە درێـژەدەری دەسـەڵاتی عـوسـمـانـین، زیـانـێکی زۆریـان بـە گـەلی کـورد گەیـانـد.
Läs mer »راگواستنی زۆرملێی کورد لەلایەن دەوڵەتی تورکیاوە، ن. ئیـسماعـیل بـێـشکچی . و. رەزا شـوان
ژیـنـا مـودەڕیـس گـورجـی، کـچـێکی ناسـراوی کـوردە. خـەڵـکی شـاری (سـنە) یـە، لە رۆژهەڵاتی کوردستان. نووسەر و رۆژنامەوان و تێکۆشەر و چالاکوانێکی سەرسەخت و چـاونەتـرس و بەناوبـانگی مافـەکـانی ژنـانە، لە رۆژهـەڵاتی کوردسـتان و لە ئێـران.
ژینا مودەڕیس، خوێندکاری زانکۆ بـوو. خاوەنی کـتێبخـانەی (ژیـرا) یە لە شاری سنە.Läs mer »کچـە چالاکـوانی کورد ژینـا مـودەڕیـس گـورچی.. رەزا شـوان
هـیچ نەتەوەیەک بە قـەی نەتـەوەی کورد، رقی لە تونـدوتیژی و لە شـەڕ نییە، هیچ کاتێکیش شەڕانگـێز و شەڕخواز نەبووینە. هەردەم ئازادیخواز و ئاشتیخواز بووینە. ئەو شەڕانەش کە کـردوومانە، شەڕی بەرگـری بـوونە لە مانەوەمان و لە پاراستنی کوردستانی نیشتمانی پـیرۆزمان.
لە گـوڵـزاری وتـەکـانی ناودارانی جیهـان، دەربـارەی ئـازادیی، چـەپکـێک لە وتـە جـوانەکـانیـانـم گـوڵـبـژێـر کـردووە، لە زمـانی ئـینگـلـیزییـەوە، وەریـانـم گــێڕاون
بـو سـەر زمانی کوردی. هـیوادارم چـێژ و سوودیـان لـێ وەربگـرن.
لەبەر گرنگی و کاریگەرییەکانی وێـژەی منـداڵان، لەسەر بـوارەکانی ژیانی منـداڵان، لە ئەمـڕۆ و لە داهاتـوودا، ئەم سەردەمە بە (سـەردەمی وێـژەی منـداڵان) ناودەبـرێـت.
Läs mer »وێـژە و پەروەردەی منداڵان دوو رووی دراوێکـن.. رەزا شـوان
بۆ ئەو بەهـرەمەنـد و ئارەزوومەنـدە لاوانـەی کە خـولـیای نووسیـنی کـورتە چـیرۆکن بـۆ منـداڵان. چەنـد پێـوەر و بنـەمـا و رێـنماییەک هـەیە، دەتـوانـن لە نووسـینی کورتە چـیرۆکی کوالیتی باش بۆ منـداڵان بەکاریـان بهـێـنـن.
Läs mer »بنەمـاکانی نووسـیـنی کـورتە چـیرۆک بـۆ منـداڵان.. رەزا شـوان
(یـۆیـۆن سـیـۆل) کچـۆڵـەیەکی پەرجـووی ”مـوعجـیزە”ی کـۆرییە. کەمـانچـەژەنێکی بە ناوبانگی جیهـانییە. لە تەمەنی دوو ساڵـییەوە دەستی بە ژەنـینی کەمـانچە کردووە، دایکی کـلیپە ڤیدیـۆییەکانی لە یـوتیوبـدا بڵاوکـردوونەتەوە. بە ملیۆنان بینەریان هەیە.
Läs mer »یـۆیـۆن لە دوو ساڵـییەوە کەمـانچە دەژەنێـت.. رەزا شـوان
کـیژۆڵەی رووسی (ئەلـیسا سادیکۆڤـا) هـارپـژەنێکی کلاسیکی بەناوبانگی جیهـانییە.
Läs mer »کـیژۆڵە ئەلـیسا سادیکـۆڤـا هـارپـژەنـێکی جیهـانییە.. رەزا شـوان
زانا و ئەنـدازیاری ئەلـیکـتـرۆنی بەناوبانگ و پسپۆری بـواری رۆبۆتی زیرەک، خاتوو (رابـیا پاتـریـشیا رۆگێ) بـوو بە یەکـەم ژنە کەشتـیوانی ئەڵـمانی،
Läs mer »رابیـا رۆگـێ یەکەم ژنە ئەڵـمانی کەشتیوانی ئاسمانییە.. رەزا شـوان
ئهو کوشتارهی که نازییهکانی بهڕلین له جوولهکهکانیان کرد، ئهگهر ئهو ههموو کتێب و فـیلـمه سینهماییه زۆرانه نهبوونایه، که باسی دۆزهخی جوولهکهکان و نههامهتییهکانیان دهکهن،
Läs mer »هـۆڵـۆکـۆستی کـورد، نووسینی: عهلـوان حوسهین ، وەرگـێڕانی: رەزا شـوان
مـنـداڵان
بەخــێـربـێـیـت لالــــە نـــــەورۆز
جـــەژنی نـــــــەورۆزت پـــیـرۆز
لە جیهـانی ئەمـڕۆدا، لە سایەی شۆڕشی تەکـنەلـۆژیا و داهـێنانی سەیـر و سەمەرەدا، بە خـێرایی بـروسکە، گۆڕانکاری و تازەگەری و داهـێنان لە هەمـوو بوارەکانی ژیاندا روودەدەن. دەستەواژەی زیـرەکی دەستکرد یان (ژیـریی دەستکرد، هـۆشی دەستکرد) کە ناوەکەی لە ئینگـیزیدا،
Läs mer »رۆڵی زیـرەکیی دەستکـرد لە وێـژەی منـداڵان.. رەزا شـوان
خاتوو (ئـیرین ئینـترادا کـێـلی) نووسەرێکی بەناوبانگی ئەمـریکییە لە بـواری نووسینی چیرۆک و رۆمان بۆ منداڵان و نەوجەوانان، بۆ جاری دووەمە بوو بە براوەی مەدالیای نیوبـێری بۆ باشتریـن پەرتـووکی منـداڵان.
Läs mer »کێلی براوەی مەدالیای نیوبێری بۆ پەرتووکی منداڵان ٢٠٢٥.. رەزا شـوان
تیـدی هـۆبـز کوڕێکی بچکۆلانەی بەریتانیایە، خەڵکی شاری پـۆرتـیـشێـدە لە ویلاەیەتی سـۆمەرسـێـت لە بەرەیتانیـا. منـداڵی گـەورەی خاتـوو (بێـت هـۆبـز) و (ویـل هـۆبـز) ە. تیـدی و خوشکە بچکـۆلەکەی، لە رێـگەی پیتانـدنی دەستکـردەوە لەدایک بـوون.
Läs mer »تیـدی سێ ساڵان بچـووکـترین ئەنـدامی مـێـنسایە.. رەزا شـوان
لوسی مارک، کچـۆڵەیەکی خـاوەن پێـداویستیی تایبەتە (نابینایە و ئـۆتیـزم) ە. لە ساڵی (٢٠٠٩) لە شاری هـالـیفـاکـس لە ویلایـەتی یـۆرکـشایـر لە ئـینگـلـتەرا لەدایک بـووە.
Läs mer »پیانۆژەنی نابینای بەناوباگ لوسی سیانـزە ساڵان.. رەزا شـوان
مەبەسـت لە پەروەردە. وەک ئـەوەی کە پەروەردەکـاران پێـناسەی دەکـەن، شـێوازێکی ئایـدیاڵە بۆ مامەڵکـردن لەگەڵ سروشتی مـرۆڤ و ئاراستەکردنی راستەوخـۆ بە وشە و ناڕاستەوخـۆ بە کـرداری نموونەیی.
Läs mer »پەروەردەکردنی منداڵان لە سایەی تەکـنەلـۆژیادا.. رەزا شـوان
رۆمـانی (کـۆشـان و چـۆڕاوگەی چـێـژ) لە نـووسـینی نـووســەر و رۆژنـامـەنـووس و تێکـۆشەری ناسراوی گەلەکەمان کاک (دارا خـونچـە) یە. رۆمـانەکە لە (٤٥٢) لاپەڕە پێکهاتووە. لە ساڵی (٢٠٢٢) دا لە چاپخانەی (کتێبخانەی فێربوون) دا چاپی یەکەمەی کـراوە و بڵاوکراوەتەوە،
(ئانـا هـێلـین پاکـین) خـانـمە ئەکـتەرێکی جـوانی سـینەمـایی و شانـۆ و تەلەفـزیـۆنی بەناوبانگی کەنەدیـیە. بە ڕەچـەڵەک نیـوزلەنـدییە. یەکـێکە لە ئەکـتەرە سینەمـایی و تەلەفـزیـۆنییە بەناوبانگەکـانی کەنـەدا و ئەمـریکا و جیهـان.
Läs mer »ئانا پاکـین لە یانـزە ساڵـیدا ئـۆسکاری بەدەستهـێـنا.. رەزا شـوان
نووسەری بەناوبانگی وێـژەی منـداڵان (دکتۆر سیوس) ی ئەمریکی، کە بە رەچەڵەک ئەڵـمانییە. یەکـێکە لە کەڵـەنـووسـەرەکانی جیهـان، لە بـواری نـووسـیـنی چـیرۆک بـۆ منـداڵان.
Läs mer »دکـتۆر سـیوس کەڵەنـووسەری وێـژەی منـداڵان.. رەزا شـوان
بیـرۆکەی چـیرۆک، هـەنـدێک جـاریش پێی دەوترێت ”تەوەر، بابەت” بە بڕبڕەپشت و بە دینەمۆی چیرۆک دادەنرێت. یەکێکە لە رەگەزە سەرەکییەکانی چیرۆک. بیرۆکە ئەو بنەمـایەیە کە هـونـەری چـیرۆکەکی لەسـەر بنیـات دەنـرێت.
زاراوەی کـنجکاوی لە زمانی ئینگـلیزیـدا (کریۆرستی) یە. لە عـەرەبیدا (فـضولیە) یە. لە لاتـینیـشـدا (کـریـۆسیتاس ـ کـریـۆسوس) بە واتا (ئارەزووی زانـین، پـرسیارکـردن، ئارەزووی هـەڵـبژاردن، فـێربـوون، کاری لـێهـاتـوویی)، چەنـد واتایەکی کەشی هـەیە.
نایـلا ئیـبراهـیمی، کچـە خوێنـدکارێکی هـەرزەکاری تەمـەن (١٧) ساڵانـە. بە رەچەڵـەک ئەفغانیـیە. لە ئێـستادا لەگەڵ خـێزانەکەیـدا پەنـابـەرن و لە وڵاتی (کەنەدا) دەژین.
Läs mer »نایلا خەڵاتگری خەڵاتی ئاشتیی نیودەوڵەتی منـداڵان.. رەزا شـوان
هـۆنراوەی منداڵان لقێکی گرنگە لە وێژەی منداڵان، رۆڵێکی گرنگی لە رۆشنبیریکردنی منداڵاندا هـەیە. فـۆرمێکی نایاب و سەرنجـڕاکێشە.
Läs mer »رەهەنـدی نەتەوەیی و نیشـتمانی لە هـۆنـراوەی منداڵان.. رەزا شـوان
گـرنگـتریـن رەگـەز لە رەگـەزەکانی چـیرۆکی منـداڵان کارەکـتەرەکانـن، بە تایبـەتیـش پاڵەوانەکانی چـیرۆکەکان، رۆڵـێکی سەرەکی و گـرنگ و چارەنووسساز دەگـێرێن، بۆ گەیاندنی رووداو یا رووداوەکانی چیرۆکەکان، بە ئاکامێکی دڵخوازی منداڵان.
Läs mer »تایبەتمەنـدییەکانی پاڵەوان لە چـیرۆکی منـداڵان.. رەزا شـوان
کریستینا هامۆک کۆچ، ژنێکی ئەمریکی بەڕەسەن ئەفریقییە. لە (٢٩/ یانوار/١٩٧٩) لە گرانـد راپیـدز لە میـشیگان لە ویلایەتە یەکگـرتووەکانی ئەمـریکا لەدایک بووە.
Läs mer »کریستینا هامۆک کۆچ دەبێتە یەکەم کەشتیوانی ژن بۆ سەر مانگ.. رەزا شـوان
خاتـوو (سـالی ریـپـیـن) نووسەرێکی بەنـاوبانکی ئـوسترالی و جیهـانییە، لە بـواری وێـژەی منـداڵان. لە ماوەی (٢٥) ساڵی رابـردوودا، زیـاتر لە (١٠٠) پەرتـووکی بۆ منـداڵان و بۆ نەوجـوانـان نووسـیوە وچاپیـانی کردوون و بـڵاویـانی کردوونـەتەوە.
Läs mer »خاتوو ریـپـین چـیرۆکنووسێکی ئـۆسترالـییە بۆ منـداڵان.. رەزا شـوان
(تانیـشک ماتـیۆ ئەبـراهـام) لاوێکی هـیندی ـ ئەمـریکـییە، لاوێکی پەرجـۆ و نـاوازەیە. بچووکـترین لاوە لە جیهـانـدا، کە لە تەمەنی (١٩) ساڵیدا، بە پـلەی نایاب دکـتۆرای لە (ئەنـدازیاریی بایـۆپـزیـشکی) دا وەرگـرت.
Läs mer »تانیشک بچووکترین وەرگری دکتۆرایە لە جیهـان.. رەزا شـوان
فـانتازیا وشەیەکی ئینگـلیزییە، لە رەگی وشەیەکی یۆنـانی و لاتیـنییەوە وەرگیراوە. بە واتـای ”وێـژەی سەرسـوڕێـنەر” یان ”هـێـزی ئەنـدێـشە” دێـت.
رووسیا یەکێکە لەو وڵاتانەی کە لە کۆنەوە بایەخێکی باشیان بە وێژەی منداڵان داوە. چەندین سەدەیە کە وێـژەی منـداڵان لە رووسـیادا ناوبـانگـێکی زۆری بەدەستهـێـناوە.
خونچەگـوڵی جـوان (میا تالـێریکـۆ)ی ئەمریکی، یەکـێکە لە ئەکتەرە ناوازە و دەگـمەنـەکانی جیهـان، کە لـە تەمـەنی (١١) مـانگـیـدا، ئەستـێرەی هـونەریی هـەڵهـات و دەسـتی بە نـوانـدن کـرد و بە ملیـۆنـان کەسی هـێنایە پـێکەنـین و خـۆشی و شـادیی خـسـتە دڵـیانەوە و بـوو بە خۆشـەویـستی مـلیـۆنـان کەس.
Läs mer »میا تالێریکۆ لە یانزە مانگیدا بوو بە ئەکتەرێکی ناسراو.. رەزا شـوان
رۆژێک رەنگەکان، لە شوێنێکـدا بە یەکتری گەیشـتن. هـەر رەنگـێک بە شـان و باڵی خۆیـدا هـەڵـیدا و خـۆی بە (شـاڕەنـگ) دەزانی.
کچـۆڵەی روحـسـووکی هـیـندی (ئابـیجـیـتا گـوپـتا) لە تەمـەنی حـەوت ساڵـیـدا، وەک بچووکترین نووسـەر جیهـان بە فەرمی سێ ریکۆردی پێوانەیی جیهانیی لە نووسینی سێ پەرتـووکـدا بەدەسـتهـێـنا. ئابـیجـیتا منـداڵـێکی بەهـرەمەنـدی پەرجـۆ و ناوازەیە.
Läs mer »کچۆڵە ئابیجیتا گوپتا بچووکترین نووسەری جیهانە.. رەزا شـوان
مـرۆڤی خاوەن پێـداویستیی تایـبەتی (نابـیـنا، کـەڕ، لاڵ، کەمـئەنـدام) لە جیهانـدا زۆرن. بەڵام کەمئەندامییان بێ هـیوای نەکردوون و خۆیان بە دەستی نائومێـدی و شکـستییەوە نەداوە. بە ڵکو بە هـیوا و گەشبینییەوە لە ژیـانیان روانیـون.
Läs mer »چـیرۆکی ژیـانی هـێـلـین کـیلەر (١٨٨٠ـ ١٩٦٨).. رەزا شـوان
مایـەی رێـز و شانـازییە بۆ گەلی کوردمـان، کە لەنـاو خـێزانەکانی رەوەنـدی کورد، لە ئەوروپا و لە ئەمریکا و ئوسترالیادا، چەندین کچ و ژنی کوردمان لە بواری ئاکادیمیدا،
Läs mer »هـیرۆ باجەلان یەکەم باڵيۆزی ئەمریکی بە رەچەڵەک کورد.. رەزا شـوان
ئازادی لە زمانی ئینگـلیزیدا (فـریـدۆم) ە. لە بنەڕەتـدا وشەی فـریدۆمی ئینگلیزی لە رووی ئیتیـمـۆلـۆژییەوە، پەیـوەنـدی بە وشەی (فـرێنـد) واتە (هـاوڕێ) وەوە هـەیە.
Läs mer »گوڵبژێرێک لە وتەکانی ناوداران دەربارەی ئازادی.. رەزا شـوان
لەو باوەڕەدام بە خوێندنەوەی ئەم نووسینە، هەمـووتان سەرسامی بلیمەتی ئەم کچۆڵە ئەمـریکـییە دەبـن. کە لە تەمـەنی دوو ساڵیـدا بـوو بە بچـووکتریـن ئەنـدامی ”مێـنسا”.
لەگەڵ بوونی مـرۆڤ لەسەر هەسارەی زەویـدا، خەیاڵ و خەیاڵکردن هـاودەمی مـرۆڤ بووە. خەیاڵ بەشێکی گرنگە لە ژیانی رۆژانەمان.
Läs mer »گرنگییەکانی خەیاڵ و خەیاڵکردن بۆ منـداڵان.. رەزا شـوان
کچـۆڵەیەکی ئیـماراتی ـ لە دوبـەی (ئـەلـمەهـا راشـید ئەلـموهـێری) تەمـەن (٣) ساڵان، لە ئەمساڵدا (٢٠٢٤) بوو بە بچووکترین نووسەر و بە بچووکترین نووسەری زنجـیرە کـتـێـب بۆ منـداڵان لە جـیهـانـدا.
Läs mer »کچۆڵەیەکی سێ ساڵان بوو بە بچووکترین نووسەری جیهـان.. رەزا شـوان
ئەدەبیاتی منداڵان لە جیهاندا، مێژوویەکی فراوان و گەورە و شکۆمەند و دەوڵەمەندی هـەیە. دەگـەڕێتەوە بۆ سـەدەی حـەڤـدەیەم. کـاتێک کە دەقـە ئەدەبیـیە سەرەتـاییەکـان،
Läs mer »سەرهـەڵـدانی ئـەدەبی منـداڵان لە ئەمـریـکا.. رەزا شـوان
ئـازادی جـوانتریـن و شـیرینتریـن و گـرنگـتریـن وشـەیە لە جیهـانـدا. ئـازادی و ژیـان گـیانـێک لە دوو جەستەدان. ژیـان بەبێ ئـازادی، ژیـان نییە و هـیچ واتا و خـۆشییەکی نییە.
Läs mer » گرنگییەکانی ئازادی دەربـڕین بۆ منداڵان.. رەزا شـوان
کچۆڵەی روخسارشیرینی بەریتانی (بێـلا جـەی دارک)ی تەمەن پێنج ساڵان، بچووکترین نووسەری ساڵی (٢٠٢٣) یە لە هەموو جیهانـدا، کە ناوی لە ژمارەی پێوانەیی فەرمی جیهانی ”گـینس” تۆماراکـراوە.
Läs mer »بێـلا جـەی دارک بچـووکـتریـن نووسـەری جیهـان.. رەزا شـوان
چـیرۆکـێکی راسـتەقـیـنەی گیانبەخـشینی دایکـێکە لە کاتی بوومەلـەرزەکەی ژاپـۆن.
Läs mer »گیانبەخـشینی دایکـێک لە پێناوی منـداڵەکەی ، رەزا شـوان
هـونەرمەنـدی شۆڕشگـێڕ و پێشمەرگەی دلـێر و تێکۆشەری شار و شاخ، جوانەمەرگ (ئـازاد وەهـاب عـەبـدولـڕەحمـان) ناسـراو بە (ئـازاد خـانەقـینی) لـە سـاڵی (١٩٥٨) دا،
Läs mer »هەژدەمین ساڵـڕۆژی کۆچی دوایی هونەرمەنـد ئازاد خانەقـینی.. رەزا شـوان
ئەگـەر بە وردی مێـژوو بخـوێنینەوە، ئـەم راستیـیەمـان بـۆ دەردەکەوێـت، کە هەمـوو گۆڕانکارییە گەورەکان و هەموو بـزووتنەوە گەورەکان، هەمیشە لە سـایەی خەبات و تێکـۆشان و سـووربـوون و سەرگـەرمی و سەرەکـێشی و سەرسەخـتی لاوانی خـوێـن گـەرم و گەشبـین و
Läs mer »گـرێـتا تـونبـێـرگ چالاکـوانێکی جیهـانی کەشـوهـەوا.. رەزا شـوان
لە کۆن و لە ئێستاشدا، وڵاتی میسر لە بواری ئەدەبیاتی منداڵانی عـەرەبدا، پێشەنگی وڵاتانی عەرەبە. لە سەردەمی فەرمانڕەوایی (محەمەد عـەلی پاشا:١٧٦٩ـ ١٨٦٩) ز، کە بە (عـەزیـزی میسـر ) و بە ( دامەزرێنـەری میسـری نـوێ ) ناودەبـرێـت.
Läs mer »ئەحمەد شەوقـی و چـیرۆکەشیعـر بۆ منـداڵان.. رەزا شـوان
دوو ساڵ جارێک لە (کۆپنهـاگن) ی پایتەختی دانیمارک، یان لە پایتەخـتی وڵاتـێکی تر. بـە بـۆنـەی یـادی رۆژی لەدایکـبوونی، کـەڵـە نـووسـەری بـواری ئـەدەبیـاتی منـداڵان (ھـانـز کـریـستـیان ئەنـدەرسـین) کـە بە (بـاوکی چـیرۆکی ئەفـسانـەیی بۆ منـداڵان) لە جـیهـانـدا ناسراوە.
Läs mer »خەڵاتگـرانی خەڵاتی نـۆبـڵی منـداڵان لە ساڵی ٢٠٢٤.. رەزا شـوان
گۆڤـارەکانی منـداڵان، ئەو گۆڤـارە نووسراو و چاپکـراون، کە بەپـێی قـۆناغـەکانی تەمـەن و گـەشـەکـردنی منـداڵان، بابـەتـەکـانیـیان تـایبـەتـین بـۆ منـداڵان،
Läs mer »گـرنگـییەکانی چـیرۆک لە گـۆڤـارەکانی منـداڵان.. رەزا شـوان
رەچـەڵـەکی وشـەی ”مـۆنـۆلـۆگ” لـە وشـەی یـۆنـانی لاتـیـنی ” مـۆنـۆس” بە واتـا ”تەنیا” و ”لـۆگـۆس” بە واتـا ”قـسەبـکە” سەرچـاوەی گـرتـووە.
رۆژی سێـشەممە (٢/ نیسان/٢٠٢٤) یای (٥٧) ەمین ساڵـڕۆژی دامەزرانـدنی (رۆژی جیهـانی کـتـێبی منـداڵان)ە. هەموو ساڵـێک لە رۆژی (٢/ نیسان) دا، بەم بـۆنەیەوە، لە سەرانسەری جیهانـدا، لە قـوتابخـانەکان و لە کـتێـبخـانەکانە گـشتی و
رەخنە نەک تەنیا لە ئەدەبـدا، بەڵکو پێویستییەکی گـرنگە لە هەمـوو بـوارەکانی ژیـانی مـرۆڤـدا. ژیـان بەبێ رەخـنە پێـشناکەوێـت. ئـەوەی مـن لـەم نووسـینەمـدا مەبەسـتـمە، رەخـنەی ئـەدەبی زانسـتی و پیشەییـە، لە ئەدەبـی منـداڵان و هـەرزەکارانی کوردمـان.
مـن لە پـۆلی شـەشی بنەڕەتـیم، کـاکـم کامـەران لە پـۆلی پـێـنجی ئامـادەییە. کاکـم زۆر حـەزی لە دەنـگی بـاڵـندەیـە، بە تایبـەتیـش لە دەنـگی کـەو. بـۆیـە دوو کـەوی جـوانی کڕیبوو.
Läs mer »چـیرۆک بـۆ منـداڵان، کامـەرانی ئـازادیخـواز .. رەزا شـوان
زاراوەی رۆمـان کە بە زمـانی ئینگـلیـزی (نـۆڤـيـل)ە، لە زمـانی ئیتالیش (نـۆڤـیلا) یە، کە لە کۆی وشەی (نـۆڤـێـلـۆس) وەرگـیراوە، لە رەچـەڵەکـیشدا وشەکەیەکی لاتـینیـیە، بە واتـای (نـوێ) دێـت.
Läs mer »دەربـارەی رۆمـان و رۆمـانی هـەرزەکاران.. رەزا شـوان
رۆمانی (ملوانکەی ئەفسوناوی) بۆ مێردمنداڵان، دووەم رۆمانی شاعیر و چیرۆکنووس و رۆمـانـنووسی ناسـراوی ئەدەبیـاتی منـداڵانی کـورد، مـامـۆسـتا (ئەمیـن محـەمـەد) ە.
Läs mer »خوێنـدنەوەیەک بۆ رۆمـانی ملـوانکەی ئەفـسونـاوی.. رەزا شـوان
تۆتالیتاریزم (گشتگیری) سیستەمێکی سیاسیی فەرمانڕەواییە. دەسەڵاتێکی دیکتاتۆری و سەربـازی و خۆسـەپـێن و زەوتـکەرە. زۆربـەی رژێـمە تـۆتـالیتارییەکـان لە لایـەن سـتەمـکاران و دیـکـتاتـۆریـیـە سـیکـۆپـاتـییـەکـان و تـاک پـارتـیـیەوە بـەڕێـودەبـرێـن.
هەندێک کەس بە سروشتی، هەر لە منـداڵییەوە ناوازەن و بەهـرەیەکی ئەفـسووناوییان پێبەخـشراوە. ئەوان بـلیمەت و هەڵکەوتوون و بە راستی زیرەکن.
Läs mer »گـریگـۆری سـمیـس باڵـیۆزی ئاشـتی و منـداڵان.. رەزا شـوان
زاراوەی ئـازادی لە رەچەڵـەکـدا بۆ وشەی (لـیـتەر)ی لاتـینی دەگـەڕێتـەوە. کە واتـای تـوانـای مـرۆڤ بـۆ جـووڵەکـردن و کـردار و ئەنجـامـدانی هـەر کارێـک، بە کەمتریـن سنووردارکـردن دەگـەیەنێـت.
Läs mer »ئازادی بەخـشین نییە و مافی هـەمـوو مرۆڤـێکە.. رەزا شـوان
لە سایـەی شـۆڕشی تەکـنەلـۆژیـا و تـازەگـەری و داهـێنانی شـتی سەیـر و سەمـەرە و گـۆڕانی خـێرا، لە هـەمـوو بـوارەکانی ژیانـدا. پێشکەوتـنێکی زۆر هـاتوونـەتە ئـاراوە.
Läs mer »پێویستیمان بە مامۆستایانی داهـێنەر هـەیە.. رەزا شـوان
لەژێـر دروشـمی ”کـەرامــــــــەت و ژیــــــــان و دادپـــــــــەروەری بـۆ هــەمــــــووان”
Läs mer »لە یادی (٧٥) ەمین رۆژی جیهانیی مافـەکانی مـرۆڤ.. رەزا شـوان
ڕۆژی پێنجشەممە ( ٢٣/ نۆڤەمبەر/٢٠٢٣) پەڕلەمانی ئەوروپا ئەو هێرشانەی ئێرانی لە دژی ژنـان شەرمـەزار کـرد، لەوانـەش “کوشتنی دڕنـدانە”ی ژنـان، وەک کچە لاوی کـورد، گـیانبـەخـش (ژیـنـا ئەمـیـنی)
Läs mer »پەرلەمانی ئەوروپا سەرکۆنەی هـێڕشەکانی ئێران بۆ سەر ژنان دەکات، و: رەزا شـوان
جاڕنامەی گەردوونی مافەکانی منداڵان، کە لە (٢٠/ نۆڤەمبەری/ ١٩٨٩) دا، لە لایەن رێکخراوی نەتەوە یەکگـرتووەکانەوە پەسەنـدکرا و دەرچـوو .
Läs mer »لە یادی (٣٤) رەمین ساڵـڕۆژی جاڕنامەی مافەکانی منداڵان.. رەزا شـوان
هـۆزانـڤـانی کوردمـان (لەتـیف هـەڵـمەت) دەڵـێت:”شـەڕ بە تەقـەیەک دەستپـێدەکات، بەڵام بە هـەزاران تەقـە کۆتـایی بـۆ دانـانـرێـت”.
پار کە لە پـۆلی پێـنج بـووم. خـۆم دەمـزانی لە وانـەی ”داڕشـتـن” لە زمـانی کـوردیدا، لە ئاستێکی نـزم دام. کە مامۆستا سەرناوی بابەتێکی داڕشتنی بۆ دەنووسین بۆ ئەوەی بۆ وانەی داهـاتـوو لە لایەنی کەمەوە،
Läs mer »چیرۆک بۆ منداڵان, چـۆن بـوم بە هـاوڕێی پەرتـووک؟.. رەزا شـوان
شـێواز و رێبازی دەربـڕین و گوزارشتکـردن، لە هەست و سـۆز و لە خەیـاڵ و بـیر و هـۆش و لە پێـداویستییەکـان و لە کـێـشە دەروونییەکـان و گەیـانـدنیان بە کەسانی تر، لـە لای منـداڵان جیـاوازییـان هـەیە لەگـەڵ گـەورەکـانـدا.
