کاک مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران شەوی شەممە لەسەر یەکشەممە، ٧ی پووشپەڕ لە بەرنامەی ’مەیدان’ی بەشی فارسیی دەنگی ئەمریکادا
ڕایگەیاند ئەوەی لە ناوچەکە ڕوو دەدا بەستێنسازی زۆر گۆڕانکارییە سیاسییە کە ئێرانیش دەگرێتەوە. لێکتێگەیشتنەکەی ئەمریکا و ئێران چ بگاتە ڕێککەوتن و چ هەرەس بێنێت، ئالوگۆڕی زۆر بنەڕەتی بەدووی خۆیدا دێنێ.
سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات لە وڵامی ئەو پرسیارەدا کە بۆچی حیزبی دێموکرات لە ناڕەزایەتییەکانی دوو ساڵی ڕابردوودا جوولەی مەیدانیی نەکردووە و چالاکییەکانی تەنیا لە ڕاگەیاندنی مانگرتندا سنووردار بووە، گوتی: ڕاستە ئێمە داوای ڕاپەڕین و هاتنەسەر شەقامی خەڵکی کوردستانمان نەکرد، چونکی دڵنیا بووین کۆماری ئیسلامی کە شکستی قورسی لە ئەمریکا و ئیسڕائیل خواردووە، تۆڵەی شکستەکانی لە خەڵکی ڕاپەڕیوی کوردستان دەکاتەوە. ئێمە لە کاتێکدا کۆماری ئیسلامی لە ١٨ و ١٩ی بەفرانباردا هەزاران کەسی لەسەر شەقام خەڵتانی خوێن کرد، لە کوردستان داوای مانگرتنمان کرد و لانیکەم سەتا ٨٠ی شار و ناوچەکانی کوردستان بەدەم داواکەی ئێمەوە هاتن. بۆیە دەمانزانی هەر بانگەوازێکی ڕاپەڕین و هاتنەسەر شەقام بدەین، خەڵک دێن بەڵام زۆر بەتوندی سەرکوت و کۆمەڵکوژ دەکرێن؛ سەرەڕای ئەوەش لە هیندێک ناوچەی کوردستان لە ئیلام و کرماشان کۆمەڵێک ناڕەزایەتی هەبوو کە وەک دەزانن سەرکوت کرا و شەهید و برینداری زۆریشمان دا.
کاک مستەفا هیجری لە وڵامی ئەوەدا کە ئێوە بە خەستی مووشەکباران کران، کەچی بەوحاڵەش هیچ بەرگرییەکتان لە خۆتان نەکرد، باسی ئەوەی کرد لە سەرەتاکانی دەستپێکی شەڕدا زۆر دەگوترا کە حیزبی دێموکرات و هێزە کوردییەکان شانبەشانی ئەمریکا و ئیسڕائیل دژی کۆماری ئیسلامی دێنە بەرەی شەڕەوە. ڕاستە حیزبی دێموکرات لەپێناو مافەکانیدا دژی کۆماری ئیسلامی لە خەبات و تێکۆشندایە، بەڵام جەوهەر و ئامانجی خەباتی ئێمە جیاوازە لە ئەجێندا و ئامانجی ئەو وڵاتانەی لەگەڵ ڕێژیم لە شەردا بوون جیاوازە. دوای ئەوەش ئێران تەنیا بە کوردستان ڕزگار ناکرێ و ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامییش تەنیا ئەرکی خەڵکی کوردستان نییە. ڕووخاندنی ڕێژیم ئەرک و بەرپرسایەتییەکی گشتییە و گرێدراوی یەکیەتی و هاوپێوەندیی هەموو ئازادیخوازانی ئێرانە. بێگومان ئامادەیی کاری مەیدانی و پێشمەرگانەمان هەبوو، کوردستان نیشتمانی ئێمەیە و هەرکات بارودۆخەکە بە گونجاو بزانین دەگەڕێینەوە.
سکرتێری گشتیی حیزب لە وڵامی ئەو پرسیارەدا کە ئێوە هێزێکی چەکدارن و باوەڕتان بە خەباتی چەکدارییش ماوە، ئەدی بۆچی سەرەڕای ئەوەی زیاتر لە ٢٠٠ جار هێرشتان کرایە سەر، چەکەکانتان و هێزی پێشمەرگەتان بۆ بەرگری بەکار نەهێنا، ڕوونی کردەوە کە حیزبی دێموکرات توانای بەرپەرچدنەوەی هێرشە درۆنی و مووشەکییەکانی کۆماری ئیسلامیی نییە، جیا لەوە نەک هەر بنکە و بارەگاکانی حیزبی دێموکرات، بەڵکوو هەرێمی کوردستان و وڵاتانی عەڕەبییش کەوتنە بەر هێرشی مووشەکیی ڕێژیم و ئەوانیش پەرچەکرداریان هەر وەک ئێمە بوو. خۆ ئەگەر ئێمە وەڵامی هێرشەکانی کۆماری ئیسلامیمان بە پەرچەکرداری پێشمەرگە لە نێوخۆی وڵاتدا دابایەوە، لەوانە بوو خەڵکەکەمان کۆمەڵکوژ کرابان و کوردستانیش خاپوور ببا. ئێمە زیاتر لە ٨٠ ساڵە تێچووی قورس بۆ خەباتەکەمان دەدەین و نەمانویست خەڵکەکەمان لە نێوخۆی وڵات هەر بەتەنیا بن و هەر ئەوان لەوە زیاتر زیان و خەساریان بەر بکەوێ. کاک مستەفا هیجری لە وڵامی ئەو پرسیارەدا کە مانەوەتان لە هەرێمی کوردستان چەندە چالاکییەکانی ئێوەی سنووردار کردووە، نەیشاردەوە کە دۆخی مانەوەی حیزبی دێموکرات لە هەرێمی کوردستان بووەتە هۆی ئەوەی لە دوو ساڵی ڕابردوودا ڕێککەوتننامەی ئەمنییەتیی نێوان تاران-بەغدا-هەولێر بەسەر حیزبی دێموکراتدا بسەپێ و بەپێی ئەو دەروەستییەی بە نیسبەت حکوومەتی هەرێمی کوردستان هەمانە، ڕێ لە ناردنەوەی هێزی پێشمەرگە بۆ کوردستان بگیردرێت.
سکرتێری گشتیی حیزب لە بەشێکی دیکەی وتووێژەکەدا باسی ئەوەی کرد خەباتی حیزبی دێموکرات و جووڵانەوەی کورد خەباتێکی فرەڕەهەندە و بە ڕاگرتنی خەباتی پێشمەرگە و مەیدانی ئەم تێکۆشانە لەبن نەهاتووە، وەک چۆن دەبینین خەڵکی کوردستان سەرەڕای هەموو سەرکوت و گوشارە ئەمنیەتییەکان ڕێکخراوترین کۆمەڵگەی سیاسی لە چاو ناوچەکانی دیکەی ئێرانن و ئەوەش بەرهەمی خەبات و هەوڵدانی حیزبە سیاسییەکانی کوردستانە. بەڵام ئێستا کە کۆماری ئیسلامی بە پێشێلکردنی ڕێککەوتننامەی ئەمنییەتی و دەروەستییەکانی لە هێرشەکانی بۆ سەر حیزبە سیاسییەکان و بنکە و بارەگاکانیان بەردەوامە، بێگومان سیاسەت و کاردانەوەی ئێمە و حیزبە کوردییەکانی دیکەی هاوپەیمانی ئاڵوگۆڕی بەسەردا دێت.
کاک مستەفا هیجری لە وڵامی ئەو پرسیارەدا کە خەباتی پێشمەرگانە دەتوانێ پشتیوانی خەباتی مەدەنی و جەماوەری بێت، ڕایگەیاند ڕاستە حیزبی دێموکرات هێزی پێشمەرگەی چەکداری هەیە، بەڵام ستراتیژیی حیزبی دێموکرت یەکیەتیی سیاسی و بەکردەوە لەگەڵ لایەنەکانی دیکەی ئێرانی لەپێناو دروستکردنی ئاڵترنتیڤ دژی کۆماری ئیسلامییە و ئەگەر ئەو خەبات و تێکۆشانە ڕەهەندی پێشمەرگانە بگرێت، لەوانەیە بەو ئامانجەمان نەگەیەنێت کە خەباتێکی سیاسی، مەدەنی و جەماوەری لە ئاستی سەرانسەریدا دەتوانێت بیپێکێت. هاوکات دەشزانین کە خەباتی چەکداری دەبێتە هۆی سەرکوتی زیاتر و خوێناویتری بزووتنەوەی کورد و خەڵکی کوردستان. سکرتێری گشتیی حیزب لە وڵامدانەوە بەو پرسیارە کە ئاخۆ ئەوە هەر ڕوانگەی ئێوەیە یان هەموو ڕێبەریی حیزب، گوتی لە حیزبی دێموکراتدا بڕیارەکان تاک نایدەن و هەموو بڕیارە سیاسی و گرینگەکان لە کۆنگرە و کۆمیتەی ناوەندیدا بەکۆمەڵ دەدرێن و ئەو سیاسەتەی ئێستاش بەکۆمەڵ بڕیاری لەسەر دراوە. بەڕێزیان بە ئاماژە بەوەی لەوانەیە چاوەڕوانیی خەڵکی کوردستان بەتایبەت لاوان لە دوای بزووتنەوەی ژیناوە بۆ خەباتی پێشمەرگانەی حیزب زیاتر بووبێت، بەڵام سیاسەتی دروست و واقعبینایەی حیزب ئەو تێگەیشتن و قەناعەتەی لای ئەوانیش دروست کردووە و بەو پێیە دەتوانین بڵێین پێگەی سیاسی و جەماوەریی حیزبی دێموکرات لە جارانیش بەهێزترە.
مصطفی هجری: سرنگونی جمهوری اسلامی وظیفهای عمومی و در گرو اتحاد آزادیخواهان ایران است
12:00 – 7 تیر 1405
مصطفی هجری، دبیرکل حزب دموکرات کوردستان ایران، شامگاه شنبه (در آستانهٔ ۷ تیر) در برنامه «میدان» از بخش فارسی صدای آمریکا اعلام کرد که آنچه در منطقه در جریان است، زمینهساز تحولات سیاسی گستردهای خواهد بود که ایران را نیز در بر خواهد گرفت. به گفته او، تفاهم میان آمریکا و ایران، چه به توافق بینجامد و چه با شکست مواجه شود، دگرگونیهای بنیادینی را به دنبال خواهد داشت.
دبیرکل حزب دموکرات در پاسخ به این پرسش که چرا این حزب در جریان اعتراضات دو سال گذشته تحرک میدانی نداشته و فعالیتهای آن تنها به فراخوانهای اعتصاب محدود بوده است، گفت: «درست است که ما از مردم کوردستان نخواستیم دست به قیام بزنند و به خیابانها بیایند؛ چرا که اطمینان داشتیم جمهوری اسلامی که شکستهای سنگینی از آمریکا و اسرائیل متحمل شده، انتقام این شکستها را از مردم بهپاخاسته کوردستان خواهد گرفت. در شرایطی که جمهوری اسلامی در روزهای ۱۸ و ۱۹ دیماه هزاران نفر را در خیابانها به خاک و خون کشید، ما در کوردستان فراخوان اعتصاب دادیم و دستکم ۸۰ درصد از شهرها و مناطق کوردستان به این درخواست ما لبیک گفتند. بنابراین میدانستیم که اگر هرگونه فراخوانی برای قیام و آمدن به خیابانها صادر کنیم، مردم همراهی خواهند کرد، اما بهشدت سرکوب و قتلعام خواهند شد. با این حال، در برخی مناطق کوردستان از جمله ایلام و کرمانشاه، اعتراضاتی شکل گرفت که همانطور که میدانید سرکوب شد و ما شهیدان و مجروحان بسیاری دادیم.»
مصطفی هجری در پاسخ به این نقد که «شما بهشدت موشکباران شدید، اما با این حال هیچ دفاعی از خود نکردید»، اشاره کرد که در روزهای آغازین جنگ، این زمزمهها بسیار شنیده میشد که حزب دموکرات و نیروهای کوردی، دوشادوش آمریکا و اسرائیل، علیه جمهوری اسلامی وارد جبهه جنگ خواهند شد. او تأکید کرد که هرچند حزب دموکرات در راستای دستیابی به حقوق خود علیه جمهوری اسلامی در حال مبارزه و تلاش است، اما ماهیت و هدف مبارزه این حزب با رویکرد و اهداف کشورهایی که با این رژیم در جنگ بودهاند، متفاوت است. افزون بر این، ایران تنها با اتکا به کوردستان آزاد نمیشود و سرنگونی جمهوری اسلامی نیز تنها وظیفه مردم کوردستان نیست؛ بلکه سرنگونی رژیم یک وظیفه و مسئولیت عمومی است و به اتحاد و همبستگی همه آزادیخواهان ایران بستگی دارد. وی افزود: «بیگمان ما آمادگی لازم برای کار میدانی و پیشمرگانه را داشتیم؛ کوردستان میهن ماست و هر زمان که شرایط را مناسب ارزیابی کنیم، بازخواهیم گشت.»
او در پاسخ به این پرسش که «شما یک نیروی مسلح هستید و همچنان به مبارزه مسلحانه باور دارید، پس چرا با وجود اینکه بیش از ۲۰۰ بار مورد حمله قرار گرفتید، از تسلیحات و نیروی پیشمرگه خود برای دفاع استفاده نکردید؟» توضیح داد که حزب دموکرات توانایی مقابله با حملات پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی را ندارد. به گفته او، نه تنها مقرها و پایگاههای حزب دموکرات، بلکه اقلیم کوردستان و کشورهای عربی نیز هدف حملات موشکی این رژیم قرار گرفتند و واکنش آنها نیز مشابه بوده است. او افزود اگر حزب به این حملات در داخل کشور پاسخ نظامی میداد، این احتمال وجود داشت که مردم کوردستان قتلعام شوند و منطقه نیز ویران گردد. وی تأکید کرد: بیش از ۸۰ سال است که این حزب هزینههای سنگینی پرداخته و هدف آن جلوگیری از آسیب بیشتر به مردم بوده است.
مصطفی هجری در ادامه، در پاسخ به پرسشی درباره محدودیتهای ناشی از حضور حزب در اقلیم کوردستان، اظهار کرد که استقرار حزب دموکرات در این منطقه سبب شده است طی دو سال گذشته توافقنامه امنیتی میان تهران، بغداد و اربیل بر این حزب تحمیل شود و بر اساس تعهدات به حکومت اقلیم کوردستان، از اعزام مجدد نیروهای پیشمرگه به کوردستان جلوگیری شده است.
او در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد که مبارزه حزب دموکرات و جنبش کورد، مبارزهای چندبعدی است و توقف فعالیتهای پیشمرگانه به معنای پایان این مبارزه نیست. وی افزود که جامعه کوردستان در مقایسه با دیگر مناطق ایران از ساختار سیاسی منسجمتری برخوردار است و این امر را نتیجه فعالیت احزاب سیاسی کوردستان دانست. با این حال هشدار داد که تداوم حملات جمهوری اسلامی و نقض توافقنامههای امنیتی میتواند بر سیاستها و واکنشهای احزاب کوردی تأثیرگذار باشد.
او در پاسخ به این پرسش که آیا مبارزه پیشمرگانه میتواند پشتیبان مبارزه مدنی باشد، گفت حزب دموکرات دارای نیروی پیشمرگه است، اما راهبرد این حزب اتحاد سیاسی و عملی با دیگر جریانهای ایرانی برای ایجاد آلترناتیوی علیه جمهوری اسلامی است. او تأکید کرد که تمرکز صرف بر مبارزه مسلحانه ممکن است مانع تحقق اهداف یک مبارزه سیاسی، مدنی و سراسری شود و همچنین افزود که مبارزه مسلحانه میتواند موجب تشدید سرکوب و افزایش خشونت علیه مردم کوردستان شود.
او در پاسخ به این پرسش که آیا این مواضع شخصی است یا موضع کلی حزب، توضیح داد که تصمیمگیری در حزب دموکرات فردی نیست و تمامی سیاستهای مهم در کنگره و کمیته مرکزی بهصورت جمعی اتخاذ میشود و سیاست کنونی نیز حاصل همین روند جمعی است.
در پایان، او با اشاره به افزایش انتظارات پس از جنبش ژینا گفت هرچند بخشی از جامعه انتظار فعالیت میدانی بیشتری از حزب دارد، اما به باور او سیاست فعلی واقعبینانه بوده و موجب حفظ و تقویت پایگاه سیاسی و مردمی حزب در کوردستان شده است.