پێداچوونەوە بە هەڵوێستەکاندا: زیان لە هەر کوێیەک ببڕێتەوە قازانجە، پەندێکی کۆن و نیشتمانی هەیە دەڵێت: “زیان لە هەر کوێیەک ببڕێتەوە، قازانجە”؛
ئێستاش کات لەدەست نەچووە، چونکە پڕۆسەکە هێشتا لە سەرەتای کارەکاندایە و دەکرێت پێداچوونەوە بە هەڵوێستەکاندا بکرێت و سەرلەنوێ ڕێڕەوەکە ڕاست بکرێتەوە. دوای دەرکردنی بەیاننامەی کۆتایی “کۆنگرەی ئازادیی ئێران” کە تێیدا هێرشە ڕەوا و شایستەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانانی بۆ سەر بنکە سەربازییەکانی کۆماری ئیسلامی سەرکۆنە کراون، ئەرکێکی مێژوویی و نەتەوەیی کەوتووەتە سەر شانی سەرجەم حیزبە کوردستانییەکان — چ وەک ئەندام و چ وەک میوان — کە دەستبەجێ کشانەوەی یەکجارەکی خۆیان لەم کۆنگرەیە ڕابگەیەنن. ئەم هەڵوێستە شۆڤێنییەی کۆنگرەکە لە بۆشاییەوە نەهاتووە، بەڵکو بەڵگەیەکی ڕوونە لەسەر ئەوەی کە لە ژێر پەردەی دروشمی بریقەداری وەک “ئازادی و مافی مرۆڤ”، عەقڵییەتێکی مەرکەزیی چەسپاو هەیە کە دۆزی ڕەوای گەلی کورد تەنها وەک ئامرازێک بۆ گەیشتن بە دەسەڵات دەبینێت.
خوێندنەوەیەک بۆ بەیاننامەی کۆنگرەکە: فێڵە باوەکانی ناوەندگەرێتی
کۆنگرەی ئازادیی ئێران لە بەیاننامەکەیدا پەرەگرافێکی دوورودێژ تەرخان دەکات بۆ ئەوەی بڵێت “ئێمە دژی شەڕین” و “کۆماری ئیسلامی نوێنەری ئیرادەی خەڵک نییە”. بەڵام کاتێک بە وردی لە فەرهەنگی وشەکانیان دەکۆڵیتەوە، دەبینیت چەمکی وەک “مردمان ایرانزمین” بەکاردێنن. ئەمە تەنها دەستەواژەیەکی ئەدەبی نییە، بەڵکو فێڵێکی زمانەوانیی کۆنە بۆ سڕینەوەی ناسنامەی نەتەوە جیاوازەکانی وەک کورد، بەلوچ، عەرەب و ئازەری. ئەوان بە ئەنقەست ناوی “نەتەوەکان” ناکەن بە کۆ، بەڵکو هەمووان لە ناو یەک پێناسەی گشتگیردا دەتوێننەوە تا لە ئێستاوە شەرعییەت بە سڕینەوەی مافەکانمان بدەن. لە بەشی دووەمی بەیاننامەکەدا، باس لە “اصل نمایندگی موثر اراده ملت” دەکەن و دەڵێن ئەوان خاوەنی مافی دیاریکردنی چارەنووسن. لێرەدا پرسیارە جدییەکە ئەوەیە: کام ملت؟ کاتێک کۆنگرەیەک پێناسەی “ملت” تەنها بۆ یەک ناسنامەی مەرکەزی قۆرخ دەکات، چۆن دەکرێت حیزبێکی کوردی لەوێدا دانیشێت و چاوەڕێی دیموکراسی بکات؟ مێژوو پێی گوتووین کە ئیرادەی ناوەند، هەمیشە لەسەر حیسابی سڕینەوەی پەراوێزەکان بونیاد دەنرێت.
مەرامە سیاسییە شاراوەکان: ڕووپۆشی دیموکراسی بۆ شاردنەوەی شۆڤێنییەت
ئەم بەیاننامەیە پەردەی لەسەر سێ مەرامی سیاسیی زۆر مەترسیدار لادا کە پێویستە ڕای گشتیی کوردستان لێی هۆشیار بێت:
یەکەم: خۆسەپاندن وەک جێگرەوەی نێودەوڵەتی؛ ئەم هێزە ناوەندگەرایانە دەیانەوێت لە ڕێگەی سەرکۆنەکردنی هێرشە دەرەکییەکان و پاراستنی “سەروەریی خاک”، خۆیان وەک کوتلەیەکی “بەرپرسیار” و “سەربەخۆ” نیشانی ئەمریکا و ئەوروپا بدەن، تا لە قۆناغی دوای ڕوخانی ڕژێم، وەک تاکە جێگرەوەی حازربەدەست قبوڵ بکرێن و دیسانەوە کورد پشکی شێری لە پەراوێزخستن بەربکەوێت.
دووەم: ڕازیکردنی باڵە شۆڤێنییەکانی ناوخۆ؛ ئەوان بەم بەیاننامەیە دەیانەوێت هیچ بەهانەیەک نەدەنە دەست ناسیۆنالیستە توندڕەوەکانی فارس، تا نەیانخەنە ژێر باری تۆمەتی “پشتگیریکردن لە جیابوونەوە” یان مەترسی بۆ سەر یەکپارچەیی “ئێرانزەمین”. ئەوان بۆ ڕازیکردنی شەقامی مەرکەز، ئامادەن بەرژەوەندیی نەتەوەکانی تر بکەنە قوربانی.
سێیەم: چەسپاندنی “یەکپارچەیی خاک” وەک ئەولەوییەت؛ لە بەشی سێیەمی داواکارییەکانیاندا، بە ڕوونی دەڵێن کە دەبێت “حق مردم ایران برای تعیین سرنوشت” لە ناوەندی بڕیارەکاندا بێت، بەڵام هیچ ئاماژەیەک بە مافی فیدراڵیەت، کۆنفیدراڵیەت یان مافی بڕیاردانی نەتەوەیی کورد ناکەن. ئەمە واتە گەڕانەوە بۆ خاڵی سفر و دووبارەکردنەوەی ئەزموونی تاڵی ڕابردوو.
ڕەخنەی کورت و پەیامی ڕوونی کوردانە
ئێمە وەک کورد ناکرێت هەمیشە ببینە سوتەمەنیی پرۆژە نیشتمانییەکانی ئەوانی تر لە کاتێکدا ئەوان تەنانەت ئامادە نین ناوی نەتەوەی کورد بە جیاواز بهێنن. بەیاننامەی کۆتایی کۆنگرەکە، کە تێیدا هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر بنکەکانی سوپای پاسداران سەرکۆنە دەکات، گەورەترین بەڵگەی ئەم چەواشەکارییەیە. کاتێک سوپای پاسداران و کۆماری ئیسلامی ڕۆژانە گەنجانی کورد لەسەر سێدارە دەدەن، کۆڵبەران شەهید دەکەن و خاک و لادێکانی کوردستان تۆپباران دەکەن، چۆن دەکرێت حیزبێکی کوردی ئیمزا لەسەر بەیاننامەیەک بکات کە پاراستنی ئەو ڕژێمە فاشیستە لە هێرشی دەرەکی بە ئەولەوییەت بزانێت؟ ئەمە نەک هەر لادانە لە پرەنسیپە نەتەوەییەکان، بەڵکو سوکایەتیکردنە بە خوێنی شەهیدانی کوردستان. هێرشی دەرەکی بۆ سەر مەکۆکانی تیرۆر و سەرکوتکاری لە تاران، هیوایەکە بۆ ڕزگاربوونی گەلان، نەک هۆکاری مەحکومکردن. نیشتمانپەروەریی ڕاستەقینەی کورد لێرەدا دەردەکەوێت کە بەرژەوەندیی گەلەکەی بخاتە پێش پاراستنی سنوورە دەستکردەکانی داگیرکەرانەوە.
بانگەواز بۆ یەکڕیزیی نیشتمانی كوردستانی: کاتی کشانەوەیە
بۆیە داوا لە سەرجەم هێز و لایەنە سیاسییەکانی کوردستان دەکەین، لەبری بەفیڕۆدانی کات لەم جۆرە کۆڕ و کۆبوونەوە ساختانەدا و بەخشینی شەرعییەتی کوردی بە ئەجێندای مەرکەزییەت، تەواوی هەوڵ، وزە و توانای خۆتان بۆ تۆکمەکردنی “هاوپەیمانیی کوردستانی” و بنیاتنانی بەرەیەکی یەکگرتووی نیشتمانیی بەهێز تەرخان بکەن. مێژووی سەد ساڵی ڕابردوو سەلماندوویەتی کە هیچ دەسەڵاتێکی مەرکەزی لە تاران — چ شاهنشاهی بێت و چ ئیسلامی یان کۆماری داهاتوو — مافەکانی کورد بە دیاری نابەخشێت، مەگەر ئەوەی خۆمان لە ناوخۆدا بەهێز بین. تەنها یەکڕیزیی ناوخۆیی و بڕوابوون بە هێزی ڕەسەنی گەلەکەمان، زامنی ڕاستەقینەی پاراستنی کەرامەت، خاک و دەستکەوتە مێژووییەکانمانە. کاتی ئەوە هاتووە کۆتایی بەم پاشکۆیەتییە سیاسییە بهێنرێت و گوتاری کوردی سەربەخۆیی فیکری و ستراتیژی خۆی وەربگرێتەوە.
****
بابەتی پەیوەندی دار
له پێوهندی لهگهڵ ئهو بهیاننامهیەدا که کۆنگرهی ئازادیی ئێران لهبارهی شهڕی ئێران و ئهمریکا و ئاکامهکانی دهری کردووه، به ئاگاداریی ههموو لایهک دهگهیهنین که حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لهبهر ئهوهی له ئۆرگانه بهڕێوهبهرییهکانی ئهو کۆنگرهیهدا ئهندام نییه، له داڕشتن و پهسندکردنی ئهو بهیاننامهیهدا بهشدار نهبووه.
ههربۆیه نێوهرۆکی ئهو بهیاننامهیه به ههڵوێستی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دانانرێ و هیچ پێوهندییهکی بهو حیزبهوه نییه. ههڵوێسته ڕهسمییهکانی حیزبی دێموکرات تهنیا له ڕێگای ئۆرگان و مێدیاکانی ئهو حیزبهوه ڕادهگهیهنرێن و بڵاو دهکرێنهوه.
حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران
کۆمیتهی پێوهندییه ئێرانی و کوردستانییهکان له دهرهوهی وڵات
١٩ی جولای ٢٠٢٦
***
راگەیاندراوەکە بە کوردی کە بە ئای ئی کراوە و دەقی فارسیەکە لە ژێرەوە دانراوە
ڕاگەیەندراوی کۆنگرەی ئازادیی ئێران سەبارەت بە جەنگ، دەستێوەردانی دەرەکی و مافی چارەی خۆنووسینی گەلی ئێران
سیاسەتە جەنگخوازانەکانی کۆماری ئیسلامی لە گۆڕەپانی سیاسەتی نێودەوڵەتی و ناوچەییدا، ئێران و گەلانی ئێرانی خستووەتە بەردەم دەرهاوێشتە وێرانکەرەکانی جەنگ و زەمینەی بۆ هێرشی سەربازیی ئەمریکا بۆ سەر خاکی ئێران خۆش کردووە. جەنگی ئێستا، کە بووەتە هۆی کوژران و برینداربوونی زۆرێک لە هاونیشتمانیانمان و ژێرخان و سەرچاوەکانی وڵاتی وەک سەرمایەی نیشتمانی و میراتی نەوەکانی داهاتوو کردووەتە ئامانج، جارێکی دیکە خەڵکی ئێران دەخاتە بەردەم دووڕیانێکی درۆینە: ئەو تێڕوانینەی کە گوایە بۆ دژایەتیکردنی هێزێک، ناچارین لە پاڵ هێزێکی دیکەدا بوەستین.
کۆنگرەی ئازادیی ئێران بە توندی ئەم دووڕیانە ڕەت دەکاتەوە. ئێمە جەخت لەسەر ڕێگایەکی سەربەخۆ دەکەینەوە کە لەسەر بنەمای ئازادی، دیموکراسی، سەربەخۆیی، دادپەروەری، مافەکانی مرۆڤ و کارایی و ئیرادەی هاووڵاتیانی ئێران دامەزراوە. لە ڕوانگەی ئێمەوە، «نا بۆ کۆماری ئیسلامی» و «نا بۆ جەنگ» دوو لایەنی دانەبڕاوی خەباتن بۆ داهاتوویەکی ئازاد و دیمۆکراتیک لە ئێراندا. ڕاوەستان لە دژی ستەمکاریی ناوخۆیی، بە واتای قبووڵکردنی جەنگ و دەستێوەردانی سەربازیی دەرەکی نییە؛ هەروەها دژایەتیکردنی هێرش و دەستێوەردانی دەرەکیش ناتوانێت بە واتای پشتگوێخستنی بەرپرسیارێتی کۆماری ئیسلامی بێت لە دروستکردن و توندکردنەوەی قەیرانەکانی ئێستادا، یان چاوپۆشیکردن بێت لە سەرکوت، کۆمەڵکوژی و پێشێلکردنی بەربڵاوی مافەکانی مرۆڤ لە ئێراندا.
گرتنەبەری هەڵوێستێکی لەم شێوەیە نەک تەنها هەڵبژاردنێکی سیاسی، بەڵکو بەرپرسیارێتییەکی ئەخلاقی و مێژووییە لە بەردەم نەوەکانی ئەمڕۆ و داهاتووی ئێراندا. خەڵکی ئێران مافی خۆیانە لە وڵاتێکی ئازاد، ئارام، ئاوەدان و بەهرەمەند لە ئاشتی و سەروەریی دیمۆکراتیکدا بژین، و نەوەکانی داهاتووش مافی خۆیانە نیشتمانێک بە میرات بگرن کە نەبووبێتە قوربانیی ستەمکاری، جەنگ و وێرانی.
لەسەر بنەمای «بنەمای نوێنەرایەتیی کاریگەری ئیرادەی نەتەوە» وەک یەکێک لە کۆڵەکە سەرەکییەکانی یاسای نێودەوڵەتی، حکومەتەکان تەنها لەو کاتەدا شەرعیەتی نێودەوڵەتییان دەبێت کە نوێنەرایەتیی ئیرادەی ڕاستەقینەی گەلی خۆیان بکەن؛ کەواتە، لەبەر ئەوەی کۆماری ئیسلامی نوێنەرایەتیی ئیرادەی ئازادی گەلی ئێران ناکات، نابێت سیاسەت و کردەوەکانی بە ناوی نەتەوەی ئێرانەوە بنووسرێت. لە بەرامبەردا، گەلانی ئێران، کۆمەڵگەی مەدەنی و ڕێکخراوە پیشەییەکان، بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان و پارتە سیاسییەکان، و هەموو هێزە ئازادیخواز و دیموکراتخوازەکان، خاوەنی سەرەکین لە مافی چارەی خۆنووسینی وڵاتەکەدا و دەبێت لە چەقی هەر گفتوگۆ، بڕیاردان و دەستپێشخەرییەکی سیاسیدا بن سەبارەت بە ئێستا و داهاتووی ئێران. هیچ دەوڵەتێکی دەرەکی، هیچ هێزێکی سەربازی و هیچ ڕێککەوتنێک لە نێوان زلهێزەکانی جیهاندا ناتوانێت شوێنی ئیرادەی ئازادی گەلی ئێران بگرێتەوە یان لە جیاتی ئەوان بڕیار لەسەر سیستەمی سیاسی و داهاتووی ئەم وڵاتە بدات.
لەسەر ئەم بنەمایە، کۆنگرەی ئازادیی ئێران جەخت لەسەر پێویستیی ئەم هەنگاوانەی خوارەوە دەکاتەوە:
کۆتاییهێنانی دەستبەجێ بە جەنگ و ڕێگریکردن لە فرەوانبوونی پێکدادانە سەربازییەکان.
دژایەتیکردنی هەر جۆرە دەستێوەردانێکی سەربازیی دەرەکی لە دیاریکردنی چارەنووس و داهاتووی سیاسیی ئێراندا.
بەهێزکردنی پێگە و بەفەرمی ناسینی ڕۆڵی هێزە دیمۆکراتیکەکانی ئێران وەک هێزی سەرەکی و خاوەن ماف لە پرۆسەی گواستنەوەدا بەرەو حکومەتێکی دیمۆکراتیک، کە لەسەر بنەمای مافەکانی مرۆڤ و ئیرادەی ئازادی گەل دامەزرابێت.
گەشەپێدانی هاوپشتی و پشتگیریکردن لە کۆمەڵگەی مەدەنی، میدیای ئازاد، بزووتنەوەی ژنان، بزووتنەوەی کرێکاری، بزووتنەوەی خوێندکاری، ڕێکخراوە پیشەییەکان، چالاکوانانی مافی مرۆڤ و هێزە ئازادیخواز و دیموکراتخوازەکانی دیکە.
ئازادکردنی دەستبەجێ و بێ مەرجی هەموو زیندانیانی سیاسی و بیروڕا و ڕاگرتنی سێدارەکان.
دانانی مافی گەلی ئێران بۆ دیاریکردنی چارەی خۆنووسینی خۆیان، بە دەستی خۆیان، لە چەقی هەر سیاسەت، گفتوگۆ و دەستپێشخەرییەکی نیشتمانی یان نێودەوڵەتی پەیوەندیدار بە داهاتووی ئێرانەوە.
کۆنگرەی ئازادیی ئێران هاوخەمی و هاوپشتی خۆی لەگەڵ هەموو ئەو خەڵکە ڕادەگەیەنێت کە بەهۆی ئەم جەنگەوە زیانیان بەرکەوتووە، هەروەها لەگەڵ بنەماڵەی گیانبەختکردووان. ئێمە هاوکات لەگەڵ جەختکردنەوە لەسەر بەرپرسیارێتی کۆماری ئیسلامی لەو سیاسەتانەی کە ئێرانیان ڕووبەڕووی جەنگ و قەیران کردووەتەوە، هێرشی سەربازیی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر خاکی ئێران، بەردەوامیی جەنگ و هەر جۆرە دەستێوەردانێکی سەربازیی دەرەکی لە دیاریکردنی چارەنووسی وڵاتدا شەرمەزار دەکەین.
کۆنگرەی ئازادیی ئێران
***
دەقی بەییاننامەکە
بیانیه کنگره آزادی ایران درباره جنگ، مداخله خارجی و حق تعیین سرنوشت مردم ایران
سیاستهای جنگافروزانه جمهوری اسلامی در عرصه سیاست بینالمللی و منطقهای، ایران و مردمان ایرانزمین را در معرض پیامدهای ویرانگر جنگ قرار داده و زمینه را برای تهاجم نظامی آمریکا به خاک ایران فراهم کرده است. جنگ جاری، که به کشته و زخمی شدن بسیاری از هممیهنان ما انجامیده و زیرساختها و منابع کشور را، بهعنوان سرمایههای ملی و میراث نسلهای آینده، هدف قرار داده است، بار دیگر مردم ایران را در برابر دوگانهای دروغین قرار میدهد: این تصور که برای مخالفت با یک قدرت، ناگزیر باید در کنار قدرتی دیگر ایستاد.
کنگره آزادی ایران قاطعانه این دوگانه را رد میکند. ما بر راهی مستقل تاکید داریم که بر آزادی، دموکراسی، استقلال، عدالت، حقوق بشر و عاملیت شهروندان ایران استوار است. از نظر ما، «نه به جمهوری اسلامی» و «نه به جنگ» دو وجه جداییناپذیر مبارزه برای آیندهای آزاد و دموکراتیک در ایراناند. ایستادگی در برابر استبداد داخلی، به معنای پذیرش جنگ و مداخله نظامی خارجی نیست و مخالفت با تهاجم و مداخله خارجی نیز نمیتواند به معنای نادیده گرفتن مسئولیت جمهوری اسلامی در ایجاد و تشدید بحرانهای کنونی یا چشمپوشی از سرکوب، کشتار و نقض گسترده حقوق بشر در ایران باشد.
اتخاذ چنین موضعی نهتنها یک انتخاب سیاسی، بلکه مسئولیتی اخلاقی و تاریخی در برابر نسلهای امروز و آینده ایران است. مردم ایران حق دارند در کشوری آزاد، امن، آباد و برخوردار از صلح و حاکمیت دموکراتیک زندگی کنند و نسلهای آینده نیز حق دارند سرزمینی را به ارث ببرند که قربانی استبداد، جنگ و ویرانی نشده باشد.
بر اساس «اصل نمایندگی موثر اراده ملت» بهعنوان یکی از پایههای اساسی حقوق بینالملل، دولتها تنها در صورتی مشروعیت بینالمللی دارند که اراده واقعی مردم خود را نمایندگی کنند؛ بنابراین، از آنجا که جمهوری اسلامی نماینده اراده آزاد مردم ایران نیست، سیاستها و اقدامات آن نباید به نام ملت ایران نوشته شود. در مقابل، مردمان ایران، جامعه مدنی و تشکلهای صنفی، جنبشهای اجتماعی و احزاب سیاسی، و همه نیروهای آزادیخواه و دموکراسیخواه، صاحبان اصلی حق تعیین سرنوشت کشورند و باید در مرکز هر گفتوگو، تصمیمگیری و ابتکار سیاسی درباره حال و آینده ایران قرار گیرند. هیچ دولت خارجی، هیچ قدرت نظامی و هیچ توافقی میان قدرتهای جهانی نمیتواند جایگزین اراده آزاد مردم ایران شود یا درباره نظام سیاسی و آینده این کشور به جای آنان تصمیم بگیرد.
بر این اساس، کنگره آزادی ایران بر ضرورت اقدامات زیر تاکید میکند:
پایان فوری جنگ و جلوگیری از گسترش درگیریهای نظامی
مخالفت با هرگونه مداخله نظامی خارجی در تعیین سرنوشت و آینده سیاسی ایران
تقویت جایگاه و بهرسمیت شناختن نقش نیروهای دموکراتیک ایران بهعنوان نیروهای اصلی و صاحب حق در فرایند گذار به حکومتی دموکراتیک، مبتنی بر حقوق بشر و اراده آزاد مردم
گسترش همبستگی و حمایت از جامعه مدنی، رسانههای آزاد، جنبش زنان، جنبش کارگری، جنبش دانشجویی، تشکلهای صنفی، فعالان حقوق بشر و دیگر نیروهای آزادیخواه و دموکراسیخواه
آزادی فوری و بیقید و شرط همه زندانیان سیاسی و عقیدتی و توقف اعدامها
قرار گرفتن حق مردم ایران برای تعیین سرنوشت خویش، به دست خود آنان، در مرکز هر سیاست، گفتوگو و ابتکار ملی یا بینالمللی مرتبط با آینده ایران
کنگره آزادی ایران همدردی و همبستگی خود را با همه مردم آسیبدیده از این جنگ و خانوادههای جانباختگان اعلام میکند. ما ضمن تاکید بر مسئولیت جمهوری اسلامی در سیاستهایی که ایران را در معرض جنگ و بحران قرار داده است، تهاجم نظامی آمریکا و اسرائیل به خاک ایران، ادامه جنگ و هرگونه مداخله نظامی خارجی در تعیین سرنوشت کشور را محکوم میکنیم.
