توضیحی کوتاە بر ترجمە نارسای متون اوستا با ستناد بزبان اورامی نزدیک بە این کتان مقدس
مفاهیم اوستایی وترجمەهای انحرافی احتمالا سرچشمەگرفتە از ذهنیت خود محور بینی نژادی یا عدم فهم زبان اصلی بودە است. این در تمامیت خود موجب پیچیدگی و خروج از واقیت معنایی متون اصلی تاریخی و انحراف از معانی زبان سرچشمە متن باستانی گشتە است!
قبلا مبحث ”وندیداد” با استناد از عدم شناخت زبان اصلی یا حد اقل بگفتە بسیاری از صاحب نظران زبان شناس نزدیک بە زبان هورامی (اورامی) کە اوستا کتاب زردشت با آن بنگارش در آمدە است نکات قابل تاملی برشتە تحریر در آمد کە مورد توجە بسیاری از علاقمندان قرار گرفت.
اکنون مقولە مختصر دیگری در همین راستا و در باب پرداختن بە واقعیات کمتر مورد کاوش و تحقیق واقع شدە برای علاقمندان این مباحث برشتە تحریر در میآید. امید است با دیدی بدور از تنگ نظری و تنها در ارتباط با تصحیح اشتباهات گذشتە با توجە بە مشکلات آشنا نبودن بە متون قدیمی و سرچشمەهای زبانی کهن مورد عنایت واقع شود. همزمان بهانەای برای غور بیشتر در راستای نتیجە گیری دقیقتر از محتوای متون اصلی شود.
ویسپـــرد ؛
این بخش از اوستا طبق اظهارات و نوشتەهای مترجمین فارس زبان مشتمل بر ٢٣ فصل است کە وظایف دینی واخلاقی پیشوایان این بخش از معتقدین را بیان میکند.و معنی آنهم ” همردان وپیشوایان ذکر شدەاست.
[ نقد ادیان الاهی و غیر الاهی ، ادبیات چیست. اجزاء ومفاهیم. ٢٧ خرداد١٣١١ آرش]
همانطور در توضیح معنی واقعی وندیداد کە در زبان کردی= (وەندێ داد ) تلفظ میشود مفصلا بیان شد در زبان اورامی یا هۆرامی بسیاری را عقیدە بر اینست نزدیکترین زبان بە نوشتەهای قدیمی اوستا در منطقە زاگروس میباشد، اینبار لازم دانستە شد اشارە شود کە مبحث ” ویسپرد” = مساوی با وێسپەرد در زبان اورامی بودە و از طرف مترجمین ایرانی بخصوص فارس زبان بدلیل عدم شناخت زبان کردی اورامی بازهم اشتباهاتی در ترجمە و بیان محتوای واقعی ویسپرد رخ دادە است!
باید یاد آور شد در زبان هورامی ” وێ = وی ـ فارسی” ضمیر منعکسە و بعنوان پیشوند در این مطلب برای من و خود آمدە است، در در ماقبل سپرد (وقف شدە) کە در کل یعنی کسیکە خودرا وقف کردە یا شنوا و گوش بفرمان بدون اما واگر نزد طرف مقابل یا رهبر والا مقام میداند.
این همان سر سپردن و مرید بیقید و شرط شدن در خدمت مقام رهبری یا رهبر بزرگوار جای اعتقاد و اطمینان مرید مورد نظر میباشد. در تصوف رسیدن بە مرحلە ایثار است. بمعنی دیگر حل شدن در آن دیگری.
در آئین یارسان ( اهل حق) کە خود ریشە در باورهای کهن امثال زردشتی و مهر پرستی دارد، سر سپردن یکی از ارکان اعتقادی ذکر شدە است.
بطور کلی میتوان ویسپرد یا خود وقف کردن را بە مراحل مختلف دستەبندی کرد کە در ترجمەهای فارسی هریک از این بخش یا مراحل وقف را ”کردە” کە بزبان کردی عمل معنی میدهد نامیدە اند. در نهایت ٢٤ کردە برای وقف بیان شدە است.
یکی از کردە ها ”زور ـ آبزور” نامیدە شدە. در کردی کنونی بە آن ”زاد یا زواد ” گفتە میشود و همان محتوای تشریحی ”زوریا آبزور” متن اوستا را شامل میشود و آن فدیە و نیازی بودە در مراسم دینی بکار میبردە اند و این کاملا منطبق با مراسم جوزشکستن در آئین یارسان است. و آن در تشریح بدست دادە شدە مترجمین فارس زبان عبارت از چند قرص نان یک پیالە آب فشردە هوم ( انگور) کە پیشوایان بر آن دعا میخوانندآمدە است. ناگفتە نماند زور اوستایی یا زواد کردی در مسیحیت نیز کاربرد داشتە و همان نان و شراب نیز گفتە شدەاست.1
اکتفا نمودن باین مختصر بدان جهت بود از نمونە آوردن مشت بعنوان نمونەای از خروار بسندە شود، زیرا در مراجعە بە متون اوستایی و تطبیق آن با گویش هورامی نمونە های وافری را از نزدیکی معانی باهم مشاهدە خواهیم کرد.
در ادیان ومکاتب معنوی، جلوەهای متفاوتی (تسلیم ارادە و جان در برابر خداوند یا حقیقت مطلق) سر سپردن مفهوم این اصل را در برخی ادیان بە شکل ” ایمان واطاعت” ودر برخی دیگر با مناسک ومراحل خاصی مانند ” تعهد معنوی” دارد نمایان میشود. Juni7 2026
دین یاری (اهل حق / یارسان): در این آیین، سر سپاری یک شرط اساسی و نخستین حلقه ورود به جمع یاران است. این آیین که به مراسم «جوز سرشکستن» معروف است، به معنای بستن عهد و میثاق برای تسلیم در برابر حق، پیرو معنوی و دستورات دینی است. نوزادان در بدو تولد و افراد بزرگسال در زمان تشرف، باید این مراسم را به جا آورند.
- سر سپردن به معنای فنای اراده انسانی در اراده الهی و تسلیم کامل در برابر خداوند (معنای لغوی خود کلمه اسلام) است. در ادبیات عرفانی، سر سپردن به پیر و مرشد راه (مانند مرید در برابر مراد) برای طی کردن مراتب کمال و تهذیب نفس نیز نمونهای از این مفهوم است.
مسیحیت: سر سپردن کامل به اراده خداوند، از طریق مفهوم «ایمان و محبت» شکل میگیرد. تسلیم در برابر مشیت الهی و پیروی از تعالیم و فداکاری عیسی مسیح (ع) برای رستگاری، هسته اصلی سرسپردگی ایمانی را تشکیل میدهد.
- هندوئیسم: در مکاتب هندو (به ویژه باکتی یا یوگای عشقی)، سر سپردن کامل به پروردگار (ایشتوارا – Ishvara) که با نام «پرافاتی» یا «شاراناقاتی» شناخته میشود، شامل رهایی از منیت و پناه بردن عاشقانه به خداوند است.
- آیین سیک: پیروان این آیین با مفهومی به نام «منمَت» (پیروی از نفس) و «گورمَت» (پیروی از تعالیم گورو) آشنا هستند. سر سپردن به معنای غلبه دادن دستورات گورو -.(مرشد) و اراده الهی بر خواستههای شخصی است.
——-
1دانشنامه مزدیسنا، دکتر جهانگیر اشیدری، تهران: نشرمرکز1371
مزدیسنا وادب پارسی، جلد اول، دکتر محمد معین، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1355
ویسپرد، گزارش ابراهیم پورداود، تهران: انتشارات دانشگاه تهران،
صدیق بابایی ١٧/٦/٢٠٢٦