هەڵوەشاندنەوەی فەرمیی یەکینەکانی پاراستنی گەل (YPG) و هێزەکانی سوریای دیموکرات (SDF)، زەبرێکی زۆر قورس و مێژوویی لە کوردانی ڕۆژئاوای کوردستان دەدات.
لە دەستدانی ئەم سەنگەرە بەو مانایەیە کە بەداخەوە خوێنی زیاتر لە ١٢ هەزار لاوی کورد بە فیڕۆ چوو، چونکە نەیانتوانی یان نەیانویست ئیدارەیەکی سەربەخۆ یان قەوارەیەکی سیاسیی دانپێنراوی وەک هەرێمی کوردستان بۆ ڕۆژئاوا بەدەستبهێنن.
لە ڕوانگەیەکی ڕەخنەیییەوە، ئەم دەرئەنجامە دەریدەخات کە جۆڵانەوەی سیاسی لە باکوور و ڕۆژئاوا، بەرژەوەندییە نەتەوەییەکانیان کردە قوربانیی ئامانج و ڕێککەوتنە تاکەکەسییەکانی ئازادکردنی عەبدوڵڵا ئۆجەلان.
مێژووی سەرکردایەتی و جۆڵانەوەی نەتەوەیی ئێمە جۆرێک لە ئاراستەی سەرکردەمەزنەیی بەسەردا زاڵ بووە؛ مۆدێلێک کە تێیدا چارەنووسی هەزاران مرۆڤ و خەباتی چەندین دەیە، لەپێناو بڕیار یان بەرژەوەندیی یەک کەسدا دەکرێتە قوربانی و لە کۆتاییشدا جەماوەر بە دەستبەتاڵی دەهێڵێتەوە.
ئەمەش کورتەی سەرەکیی دەقەکەیە:
-
هەڵوەشاندنەوەی فەرمیی (یەپەگە) و (هەسەدە): مەحمود بەرخودان، بەرپرسی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) لە کۆبانی، ڕایگەیاندووە کە کێشەکانی تێکەڵبوون لەگەڵ سوپا و حکومەتی سوریا بە ڕێژەی 99% چارەسەر بوون و لە چەند ڕۆژی داهاتوودا هەڵوەشاندنەوەی فەرمیی هەردوو قەوارەکە ڕادەگەیەنرێت.
-
کۆتاییهاتنی بەڕێوەبەریی خۆسەر: بەڕێوەبەریی خۆسەر نامێنێت و لە چوارچێوەی “یەک سوپا، یەک دەوڵەت و یەک ئاڵا”دا سوریای نوێ بنیاد دەنرێتەوە. هەروەها دەستبەسەرداگرتنی بیرە نەوتەکان و دامەزراوە گشتییەکان لە قۆناغی کۆتاییدایە بۆ ڕادەستکردنەوەیان.
-
تێکەڵبوونی سەربازی لەگەڵ سوپای سوریا: تا ئێستا دە هەزار (10,000) شەڕڤان تێکەڵی سوپای سوریا بوون و ڕەنگە ببنە 12 هەزار. ناوبراو ئاماژەی بەوەداوە کە دەنگۆی بوونی سوپایەکی 70 بۆ 100 هەزار کەسی ڕاست نەبووە.
-
ڕەتکردنەوەی دەوڵەتی سەربەخۆ: بەرخودان ڕایگەیاندووە کە هیچ کاتێک داوای دەوڵەتێکی سەربەخۆیان (کوردستان) نەکردووە و گوتنی ئەوەی کۆبانی ببێتە دەوڵەت کارێکی ناعەقڵانییە.
-
پێگەی تورکیا و هەنگاوەکانی ئەردۆغان و باخچەلی: هەنگاوەکانی ڕەجەب تەیب ئەردۆگان و دەوڵەت باخچەلی بە “مێژوویی و ژیرانە” وەسف کردووە کە دەبنە هۆی ڕاگرتنی خوێنڕشتن.
-
داواکاری بۆ دەستووری نوێ: داوای لە دیمەشق کردووە دەستوورێکی نوێ بنووسێتەوە کە مافی تەواوی پێکهاتەکان (کورد، تورکمان، عەرەب، ئاشوری، ئێزدی و کۆمەڵانی تر) بپارێزێت و کۆتایی بە عەقڵییەتی بەعس بهێنێت.
-
ڕاپۆرتی ڕۆژنامەنووسە تورکەکە لە کۆبانی: یەڵماز بیلگەن، ڕۆژنامەنووسی (Turkiye Gazetesi)، ئاماژەی بەوە کردووە کە ژیان لە کۆبانی ئاسایی بووەتەوە، ئاڵای گەورەی سوریا لە ناوەندی شار هەڵکراوە و بەکارهێنانی زمانی تورکی و هێڵە مۆبایلەکانی تورکیا لە شارەکەدا بەرچاوە.
دەقی هەواڵ وەرگیراو لە ئاوێنە
فەرماندەیەكی هەسەدە: لە چەند ڕۆژی داهاتودا هەڵوەشاندنەوەی یەپەگە و هەسەدە ڕادەگەیەنین
لە دیدارێکی ڕۆژنامەوانیدا لەگەڵ ڕۆژنامەی (Turkiye Gazetesi)، مەحمود بەرخودان، بەرپرسی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) لە کۆبانی، ڕایگەیاند کە کێشەکانی تێکەڵبوون و ئینتیگراسیۆن لەگەڵ سوپا و حکومەتی سوریا بە ڕێژەی 99% چارەسەر کراون و لە چەند ڕۆژی داهاتوودا هەڵوەشاندنەوەی فەرمیی هەردوو قەوارەی (یەپەگە) و (هەسەدە) ڕادەگەیەنرێت. ناوبراو ئاماژەی بەوەدا کە بەڕێوەبەریی خۆسەر نامێنێت و لە چوارچێوەی یەک سوپا، یەک دەوڵەت، یەک ئاڵا و نیشتمانێکی هاوبەشدا، سوریای نوێ بنیاد بنرێتەوە.
ئاوێنە: بەرخودان جەختی لەوە کردەوە کە ئەو خاڵەی لە سوریا پێی گەیشتوون، بەستراوەتەوە بەو پرۆسە سیاسییەی لە تورکیا بەڕێوە دەچێت. لەم چوارچێوەیەدا، هەنگاوەکانی ڕەجەب تەیب ئەردۆگان، سەرۆک کۆماری تورکیا و دევڵەت باخچەلی، سەرۆکی مەهەپەی بە “مێژوویی و ژیرانە” وەسف کرد کە دەبنە هۆی ڕاگرتنی خوێنڕشتن و گۆڕانکاری گەورە لە ناوچەکەدا، بەو پێیەی بەوتەی خۆی بێ لەبەرچاوگرتنی مافەکان، هیچ چارەسەرێکی دیکە بۆ کۆتاییهێنان بەو ئاژاوەیە بوونی نەبووە.
سەبارەت بە دۆخی سەربازی، ئەو فەرماندەیەی هەسەدە ڕایگەیاند کە پرۆسەی تێکەڵبوون بە سوپای سوریا لە ڕووی تیۆرییەوە کۆتایی هاتووە و تەنها هەندێک وردەکاریی وەک دۆسیەی (یەپەژە) و ئەو شەڕڤانانە ماون کە خەڵکی تورکیان و ئەوانیش چارەسەر دەبن. هەروەها وتی: “چەکەکانمان ناشت و گەڕانەوە نییە؛ ئێستا وەک بەشێکی ڕەسەنی سوریا لەژێر یەک ئاڵا و بۆ یەک ئامانج بەردەوام دەبین”. هاوکات داوای لە دیمەشق کرد دەستورێکی نوێ بنووسێتەوە کە مافی پێکهاتەکانی وەک (کورد، تورکمان، عەرەب، ئاشوری، ئێزدی، ئەرمەنی، دروز و عەلەوی) بپارێزێت و بە تەواوی کۆتایی بە عەقڵییەتی بەعس بهێنێت.
لە تەوەرێکی تری قسەکانیدا، بەرخودان ئاماژەی بەوە کرد کە هاوکات لەگەڵ تێکەڵبوونی سەربازی، پرۆسەی ڕادەستکردنی دامەزراوە گشتییەکان و بیرە نەوتەکان لە قۆناغی کۆتاییدایە. ڕوشی کردە لایەنی سۆسیۆلۆژی و وتی، کوردەکان کۆمەڵگەیەکی مسلمانن و چوارچێوەی ئومەی ئیسلامی هیچ کوردێک بێزار ناکات، چونکە ئەمە سۆسیۆلۆژیای سروشتیی ئەوانە و تەنها لە ڕێگەی یەک ئاڵا، یەک دەوڵەت و نیشتمان و سوپایەکی هاوبەشەوە دەتوانن لەسەر پێ بمێننەوە.
سەبارەت بە پرسی دەوڵەتی سەربەخۆ، مەحمود بەرخودان ڕایگەیاند: “داوای دەوڵەتی جیاوازمان (کوردستان) نەکردووە. لە ڕاستیدا هیچ کاتێک نەمانوتوە لە سوریا دەوڵەتێکی جیاواز دامەزرێنین. بۆ نموونە گوتنی ئەوەی کۆبانی دەبێتە دەوڵەتێکی سەربەخۆ کارێکی ناعەقڵانییە”. ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد کە کوردی سوریا لە هەموو لایەکی وڵاتدا بڵاو بوونەتەوە و بە زمان و کولتوور بوونەتە بەشێکی قوڵی کۆمەڵگەکە، هەروەها هێڵی برۆکسلی ساڵی 1926ی بە جیاکەرەوەی خێزانەکان لە قەڵەم دا و وتی کاتی داخستنی ئەو کەوانەیە و کاتی ئاشتییە.
بەرخودان لە درێژەی قسەکانیدا باسی لە ڕابردوو کرد و وتی کاتێک داعش هێرشی کرد، کۆبانی چۆڵ بوو و خەڵکەکەیان ڕوویان لە تورکیا کرد و ڕێزیان لێ گیرا، و لەبەر ئەوەی لە 15 ساڵی ڕابردوودا هەڵە کرا، هەموویان لەبیر کردووە و ئێستا کاتی باس کردنە لە ئاشتی و یەکێتی. ناوبراو ئاشکرای کرد کە تا ئێستا 10 هەزار شەڕڤان تێکەڵی سوپای سوریا بوون و ڕەنگە ژمارەکە بگاتە 12 هەزار، و ئەو دەنگۆیانەی دەگوترا سوپایەکی 70 بۆ 100 هەزار کەسییان هەیە، ڕاست نەبوون. هەروەها ئاماژەی بەوەشدا کە لە ناوماڵی خۆیاندا بەڕەگەز عەرەب نەماوە، تەنها لە ناوچەی قامیشلۆ و جەزیرە نەبێت ئەگەر چەند کەسێک ماونەتەوە.
لە بەرامبەردا، یەڵماز بیلگەن، ڕۆژنامەنووسی تورک کە بۆ دیمانەکە سەردانی کۆبانی (عەین ئەلعەرەب)ی کردووە، ڕایگەیاند کە شوێنەواری وێرانییەکانی سەردەمی شەڕی داعش بە تەواوی نەماون و ژیان بە شێوەیەکی سروشتی و دینامیکی بەردەوامە. ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد کە لە شەقامەکاندا زمانی تورکی بە زۆری قسەی پێ دەکرێت، هێڵە مۆبایلە تورکییەکان بەکار دەهێنرێن، و هەڵکردنی ئاڵایەکی گەورەی سوریا لە ناوەندی شارەکەدا وەک گەورەترین نیشانەی قۆناغە نوێیەکە تۆمار کراوە.
