پیش حەفتا ساڵ کۆماری کوردستان لە شاری مەهاباد و خۆرهەلاتی کوردستان پێک هات و مافی مرۆڤ و ئازادی بیروباوڕ و مافی نەتەوەکانی دانیشتوی کوردستان
و بەشداری ژنان لە دیاری کردنی چارەنوسی خۆیان محوەر و پلانی کاری بو، بەڵام بە چراسەوزی زلهیزان و هیرشی داگیرکەرانەی سپای ئیران ئەو حکومەتە دیموکڕاتیکە سەرکووت کرا و سەرۆک کۆمارەکەی لە سیدارە درا.
حەفتا ساڵ پاش ئەو کارەساتە لە بەشیکی تری کوردستاندا ئەمجارە لە باشوری کوردستان گەلی کورد لەو بەشە لە ڕاپرسێکی ئازاد و دیموکڕاتیک و لە ژێر چاوەدێری چاودێرانی بیانی بڕیاریان لە دیاری کردنی چارەنوسی خۆیان دا و دیسان بە چرا سەوزی ئامریکا و ئوروپا و لەگەلەکۆمەیەکی سێ قۆڵی ئێران و تورکیە و عێراق هێرش کرایە سەر کوردستان و بەشی باشوری کوردستانیان داگیر کرد و خەڵکێکی زۆریان کوشت خانوو بەرێکی زۆریان سوتاند، جگە لە کۆشتن و بڕین و ویرانی غرور و کەرامەتی خەڵکیان شکاند و ئیهانەیان بە هێما پیرۆزەکانی کوردستان کرد، کە بە کورتی هۆکارەکانی بە بووچونی خۆم لە چەن خاڵدا دیاری دەکەم.
یەکەم : هەلکەوتەی جۆغرافی کوردستان بەشێوەیەکە هەرچەشنە ئالوگۆڕی ڕاستەوخۆ تەئسیری لە سەر ناوچەی خۆرهەڵڵاتی ناوەڕاست دەبێ ودەبێتە هۆی تێکچوونی سنورەکانی بە زۆر دیاری کراوی پیشوو (ئێران، عێڕاق، تورکیە، سوریە)و تەشەنە ئەکاتە ئوروپاش وەک کاتالۆنیا لە سپانیا هەروەک دیتمان و بلژیک و تەنانەت ئیرلەند و سکاتلەندیش، کە دیارە هیچ وڵاتێک ئەمەی پێ خۆش نیە (لانی کەم ئەو وڵاتانە کە زەرەرمەندن) و تاقەت و تەحەمۆڵ ئەو گۆڕانکاریانەیان نیە ئەویچ لەمڕۆژانەدا کە دونیا هیلاکی شەڕو تێکهەڵچوونە.
دوهەم: هەڵکەوتەی جۆغرافی کۆسوڤو و بوسنی لە گەل کوردستان وەک یەکن لە چواریانەی خۆرنشین بۆ خۆرهەلات (یەکەمیان ئەورپا بۆ ئوروپای خۆرهەلات و دوهەمینیان لە چوار ڕیانەی ڕۆژئاو بۆ ئاسیا) بە یەک جیاوازیەوە، بەداخەوە کوردستان بەدشانسی جۆغرافی هیناوە لە خۆرهەلاتی نیوەراست هەڵکەوتووە و وڵاتانی دەوروبەری لەوپەڕی دواکەوتویی و جمودی فکریدان و هێشتا لە سەدەی هەژدەهومدا دەژین و بەشێکی زۆریش لە سەرچاوەی نەوت و گازی دونیا هەر لەو وڵاتانە هەڵکەوتوون کە بە هۆی بەرژەوەندیەوە پشتیوانی زلهیزانیان لە پشتە و بە پێچەوانە کۆسوڤو و بوسنی لە قارەی ئەوروپا هەڵکەوتوون نە زلهیزانی بڕیار دەر و نە ئوروپایش ڕازی بە شەڕ و ئاژاوە لە قارەکەیاندا نین و خەڵکانێکی موتەمەدن و پێشکەوتوون هەر بۆیە بە خێرائی لە گەل مافە نەتەوایەتیەکەیان موافقەتیان کرد و تەنانەت بوون و یارمەتیی دەریشیان.
سیهەم: وەک ئاماژەم پێ کرد خۆرهەڵاتی نیوەڕاست سەرچاوەی نەوتوگازە و ناوچەئیکی دەولەمەندە بەگشتی یان لەژیر دەسەلاتی حاکمانی دیکتاتور و سەڕەڕودان یان شیخ وکەسانی دواکەوتو ئیدارەیان دەکەن و بۆ مانەوە و دریژەدان بە دەسەلاتیان زلهیزان ڕازی ئەکەن و سەرچاوەی بی بەرانبەری داهاتیانن ولەبەرانبەر تالانی سەروەت وسامانی ولاتەکانیان نەتەنیا هیچ دژە کردەوەئیکیان نیە بە پیچەوانەوە یارمەتی تالانکەرانیش دەدەن،و لەبەرانبەریشدا زلهیزان دەسەلاتیان دەپاریزن و بە کەیفی خویان چەکو چۆلیان پی دەفروشن و ئاوری شەڕە تایفی و مەزهەبیەکانیشیان پەرە پی دەدەن وبە نسبەتی هەرچەشنە ناعەدالەتی وبیقانونیکیشدا چاودەنوقینن هەرواکە دیتمان،
چوارم:ماوەی دودەیەیە باشوری کوردستان بەشیوەی ڕانەگەیندراو سەربەخۆئیدارە دەکرا سەربەخۆ بوو چونکە حکومەتی عراق هیچ دەسەلاتیکی لە کوردستاندا نەبوو،سەربەخۆیش نەبو چونکە لە باری قانونی نیونەتەوەئیەوە ڕەوائی قانونی نەبو و هیچ ولاتیک ڕاستەو خۆ لە گەلی هەلسو کەوتی نەدەکرد وهەروک دیتمان بە بریاری بەغدا هاتوچوی فڕوکەخانەکانی وستا،عەمەلا سنورەکانی داخران ولەماوەی دودەیە دەسەلاتیشدا قانونا دەسەلاتی دانانی پلانی ئابوری و دریژخائینی بۆ ئاوەدانی کوردستان نەبو چونکە هیچ ولاتی راستەوخۆ قەراردادی گەورەی لەگەل واژۆ نەدەکرد.وەک دیتمان تەنانەت بۆشەڕی دژەداعشیش چەکو تەقە مەنیان لەڕیگای بەغداوبە شیواەی ناراستەوخۆ بەدەسیان دەگەیاند دیارە بەشیوەی ناتەواو،
پینجەم:شیوەی ئیدارەی هەریمی کوردستان جۆریک بوو کە لەگەل هیچ ئستاندارد و عرفیکدا یەکی نەدەگرتەوە بۆ وینە حکومەت و ئەنجۆمەنی وەزیران لە حیزبەکان پیک هاتبوبەلام کوردستان عەمەلا لەلایەن حیزبەکانەوە بەڕیوە دەچووهەرکام لە وەزیرەکان دەسەلاتیان تەنیالە ناوچەئیدا هەبووکە حیزبەکەیان لەو ناچەدەسەلاتدار بو(پلۆرالیزمی سەقەت).ئەو پارادوکسە وای لە خەلکەکە کردبو کە بەجیگەی سیستمی ئیداری زۆرتر بە کەس باووەڕ بکەن و لەباری کۆمەلایەتیشەوە خەلکەکەی بەرەو هەلپەرەستی و چەپڵەلیدان وشەخص پەرەستی هان دەدا وبەرەو هەلدیری کۆمەلایەتی دەبرد،ئەویشمان لە بیر نەچی کە کۆمەڵگای عراق بەگشتی و باشوربە تایبەت کۆمەلگائیکی خەلەکی وهۆز و عەشیرە دەوری سەرەکی یان هەیە ،
شەشەم: چونکە دابەشکردن دەسەلاتەکان حیزبی و بنەمالەئی بوو و لەڕوی ڕابتەوە بو نە زابتە ،کەسایەتیەکان تازەمانی جیگای ریز و حورمەت بوون کە لەدەسەلاتدا بون هەر بۆیە هەرکەسی کە بەدەسەلات دەگەیشت هەولی دەداکە سەروەت وسامانیک بۆ خۆی دەستەبەرکات ودارودەسەئیک بۆمانەوەی لە دەسەلاتدا بنیتە یەکەوە و ئەوەیش تەنیا لەڕیگای گەندەلی و بەرتیل گرتن و دەسگرتن بەسەرمالو ملکی گشتیەوە مسوگەر بو و بۆئەومەبەستە مەجبور بون چاولە گەندەلی کەسانیتریش بوەستن بی دەنگ بن و لەئاکامدا کۆمەلگائیکی گەندەل و بۆگەنیگ وبیتەفاوەت لەبەرانبەر هیمانەتەوەئیەکان بی مەسئولیەت لەبەرانبەر چارەنوسی خۆیاندا هەرواکەدیتمان بەداخەوەبەئاسانی ولات فروشرا،
حەوتەم:لە کوردستاندا ئازادی حاکم بو بو وینە دەیان کەنالی تلویزیونی کرابووە و بەئازادیش بەڕەوا یان ناڕەواهیرشیان دەکردە سەربەرزترین لوتکەی دەسەلات و کەسیش پیشی پیان نەدەگرت و رۆژنامە گەریش هەروا بەلام دیمۆ کراسی چەعەرزکەم ؟ هیماکانی دیموکراسی کە ئازادی و مافەکان دەستەبەر دەکەن وکوئەنجومەن و دامەزراوە دموکراتیکەکان یان نەبون یان ئەگەریش بون بەسراوەبون بە حیزبەوە،و بەداخەوە حیزبیش کە خۆی لە خۆیدا دیاردەئیکی دیموکراتیک و مودرن و پیشکەوتوە لە باشورداقلب کرابو و بەشیوەی باشوری بەڕیوە دەچو.ناوچەگرائی و سلیمانی جیەتی و هەۆلیرچیەتی جیگای هەستی نەتەوەئییان گرتبووە ۆ دیاردە ناوچەئی تاڕادەی سیاسەتی ڕەسمی حیزبەکان چوبووە پیش،
هەشتم: لە ماوەی چەنسالی پیش ٢٠١٤ وتا هیرشی داعش و مالکی ، سەروەت و سامانیکی چاوەروان نەکراوڕوی کردە خەلکە کە بەشیوەئیک خەلکی لە خۆبائی کردبو و هەلسو کەوتیان ناماقولانە و تارادەئیک نانەجیبانە بوو و ملاکی کۆمەلایەتی و کەسایەتی دەفتەر وبلۆکە دولار بو وبەداخەوە بەجیگای بەکار هینانی ئەو ئیماکانە مالیە لە ئاوەدان کردنەوەی ژیرخانی ئابوری ولات گەشە پیدانی زەراعەت و کشتو کالی ولات لە خانوبەرەو قەسرو قسور وچەن سەیارەئیدابۆ خۆ هەلکیشان کەلکی لی وەرگیراوعەمەلا کوردستان کە دەیتوانی سەرچاوەی دابین کردنی پیداویستیەکانی خۆیان عراقیش بیت ، ماست و پەنیر تورکی وتەماتەوخەیاری ئیرانییان ئاوەر دەکرد .
نوهەم:کوردستانی پینج یان شەش ملیونی زیاتر لە یەک ملیون و پینسەدهەزار مەعاش بگیری بو(ولاتی حفتاملیونی ئالمان رەنگە هەرئەونەیە هەبیت) دیارە حکومەت بەهۆی نەبونی پلانی توخمە کاری بۆ ولات بەنەوعی باجی دەدا بەلایەنگرانی و خەلکی بەبەرتیل رازی دەکرد ولەبەرانبەردا خەلکیش تازەمانیکە مەعاشەکانیان و دەفتەرو بلۆکەکەیان مسوگەر بوباسی هیچیان نەدەکرد.لەراستیدا حاکمیەت گەندەل وکو میکروب کۆمەلگای گەندەلی دروست کردبو و دریژەی بەژیانی دەدا،ئاسایە لە گۆمەلگائیکی ئاواکەس بیر لە کیانی نەتەوەی وقازانجی گشتی ناکەتەوە و لەبەرانبەر قازانج و بەرژەوەندی گشتیدا بی تەفاوت دەبن.
دەهەم:سەرکەوتنی هیزەکانی عراقی دیارە بەپشتیوانی خەسو وخۆلی ئامریکالە بەرەی شەڕی داعش (دیارە ویران کردنی بیڕەحمانەی شارەکانی موسل و حەویجە بەسەر شەرکەرانی داعش کە ئینسافا بە بە کاربردنی هەمو چەشنە شیوەی موۆدرنی شەر چە بەشیوەی پارتیزانی و چی کلاسیک وبەرەنگاری تادوائین هەناسەیان)لەلایکەوە قەیرانی ئابوری کە بەهۆی ئابڵوقەی ئابوری لەلایەن حکومەتی ناوەندیەوە بەرە بەرە خەلکی وەخۆ هاوردەوە کە بیر لەوە بکەنەوە پاش شەڕی داعش کۆردستان ئامانجی دوائیە ،ودەس پیشخەری شەخصی سەرۆکی هەریمی کوردستان وتەبلیغاتی بەرین وکاریگەر بۆ رفراندومی گشتی بۆ سەربەخۆئی ،سەرەڕای گشت کەم وکۆڕیەکان خەلکی باشوری کە لە ناخی دەرونیاندا هەستی نەتەوایەتی جیگیربوبو و هیشتانەوەئیکیان ئەنفال و کیمیا بارانیان لە بیر نەچوبوە بەدەم بانگەوازی ڕاپرسی بۆ سەر بەخۆئیەوە هینا و بەدەنگیکی گشتی بەشیوەیکی چاوەروان نەکراو بە دنیایان کوت کە سەر بەخۆئییان دەوی و هەروەک ئاماژەم پیکرد ڕاپرسی باشور کە لەراستیدا ڕاپرسی بەشەکانی تری کوردستانیش بو (هەروەک نیشانیاندا) خەریک بوسونامیک بخاتە دنیاوە وە ولاتانی دیکتاتوریەکانی دەورو بەروەک ئیران و تورکیە و عراق و سوریە و تەنانەت شیخە گەن و پەنەکانی عەرەبیشی وەگڕ خست گەلە کۆمە لە کوردستان بکەن و بەیارمەتی خۆفروشان و ولات فروشانی ناوخۆئی هیرشیان کردەسەر کوردستان لە شپرزەئی هیزی پیشمەرگە بە هۆی خەیانەت و پاشەکشەی بەشیکەوە کەلکیان وەر گرت و بەشیکی کوردستانیان داگیرکرد و ئامریکایش وەک پیشەیە بۆ دوست فروشتن لەبەرانبەر هیرشدا بیدەنگ بوو،
بەلام ڕاپرسی بۆ سەربەخۆئی پاش کۆماری کوردستان گەورەتری و ڕەواترین دەسکەوتی کوردە لە سەدەی بیست و بیستو یەکدا،و بەلگە وسەنەدیکی حاشاهەلنەگرە کە سەرەڕای بی دەنگی دنیا بۆ گەلی کورد دەمینیتەوە وەک کارتی هەرزەمانیک دەتوانی کەلکی لی وەر گری.
بابەشیخ ناسری ٢٤/١٠/٢٠١٧ ئالمان