مەترسیی ئاشبەتاڵێکی تر لە ڕۆژئاوا؛ مێژوو خۆی دووبارە دەکاتەوە؟، ساڵە نەڵۆسی

ئەو دیمەنانەی ئەمڕۆ لە ڕۆژئاوای کوردستان دەیانبینین، ئاماژەن بۆ ئەگەری ئاشبەتاڵێکی تر کە بەهۆی خیانەتی ئەمریکاوە خەریکە بەسەر گەلی کورددا دەسەپێنرێت.

لە کاتی نووسینی ئەم بابەتەدا، زیاتر لە **٥١٪**ی ئەو خاکەی لەژێر دەستی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە)دا بوو، کەوتووەتە دەست هێزەکانی حکومەتی سوریا و گروپە چەکدارەکان. بەداخەوە لەم پرۆسەیەدا دەیان شەڕوان شەهید بوون و سەرەڕای ئاگربەستی کاتی، هێشتا شارە کوردییەکان لەژێر هەڕەشەی جینۆساید و ئەنفالدان.

وانە وەرنەگرتن لە مێژوو

کێشەی سەرەکی لێرەدا ئەوەیە کە ڕووداوەکان دووبارە دەبنەوە و ڕێبەرانی کورد نەیانتوانیوە دەرس لە ڕابردوو وەربگرن. یەکگرتوویی لە نێوان هێزە کوردییەکاندا یان نییە یان زۆر لاوازە. دەبوو ساڵانێک پێش ئێستا هێزەکانمان بۆ ئەم ڕۆژە ئامادە بکرابایە. ئێمە دەبینین تەنانەت هێزێکی وەک ”حەماس” چۆن خۆی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئیسرائیل تەیار کردبوو، بەڵام هێزە کوردییەکان (چ لە ڕۆژئاوا و چ لە باشوور) وەک پێویست خۆیان بۆ شەڕی داگیرکەران ئامادە نەکردووە. لە باشووری کوردستان، لەبری تەیارکردنی پێشمەرگە بە چەکی مۆدێرن و درۆن، زیاتر گرنگی بە لایەنی ڕووکەش و دروستکردنی باڵەخانە دراوە. ئەگەر لە ڕۆژئاوا وەک پێویست کار لەسەر سەنگەربەندی بکرابایە، ئێستا بەم شێوەیە لەبەردەم دوژمناندا نەدەلەرزین.

لە ئاشبەتاڵی ١٩٧٥ەوە بۆ ڕێککەوتنی مەزڵووم عەبدی

مێژووی ئێمە پڕە لە خیانەتی نێودەوڵەتی. لە ٦ی ئازاری ١٩٧٥، بەهۆی ڕێککەوتننامەی جەزائیر لە نێوان شای ئێران و سەدام حوسێن، شۆڕشی ئەیلوول تووشی هەرەس هات. تاران لەبەرانبەر نیوەی شەتولعەرەب، پشتیکردە کورد و ڕێگەی دا ڕژێمی بەعس شۆڕشەکە گەمارۆ بدات. تەنها دوای ١٤ ڕۆژ، مەلا مستەفا بارزانی ئاشبەتاڵی ڕاگەیاند، کە دەرەنجامەکەی تەعریبکردنی کەرکووک و ناوچە دابڕاوەکان و هێرشی تووند بوو بۆ سەر کورد. ئەمڕۆش هەمان سیناریۆ دەبینینەوە؛ ڕێککەوتنەکانی مەزڵووم عەبدی تەنها بۆ فریودانی کورد و ڕاگرتنی شەڕن بە قازانجی ناوەند.

کشانەوە لە ناوچە ستراتیژییەکان و دۆخی شارەکان

ئەم ڕێککەوتنەی مەزڵووم عەبدی و ئەحمەد شەڕع، جۆرێکی ترە لە ئاشبەتاڵ. دوای زیاتر لە ١٢ هەزار شەهید و داستانێکی وەک کۆبانێ، چۆن دەبێت بەبێ هیچ دەستکەوتێک هەموو شتێک ڕادەست بکرێتەوە؟

• دێرەزۆر و ڕەققە: بینیمان چۆن هێزەکان بە خێرایی لەم ناوچە ستراتیژییانە کشانەوە.

• کێڵگە نەوتییەکان: ڕادەستکردنی کێڵگەی ”ئەلعومەر” و کێڵگەکانی تری دێرەزۆر، کورد بێ هێزی ئابووری دەهێڵێتەوە.

• قامیشلۆ و حەسەکە: ئێستا ئەم دوو شارە سەرەکییە کە ناوەندی قورسایی ڕۆژئاوان، کەوتوونەتە نێوان بەرداشی هێزەکانی حکومەت و گروپە چەکدارەکان. مەترسیی ئەوە هەیە کە وەک عەفرین و سەرێکانی، کورد لەم شارانەشدا تووشی ئاوارەیی و گۆڕینی دیمۆگرافی ببێت.

لە ڕێککەوتنەکەدا تەنها باسی ”مافی هاووڵاتیبوون” کراوە؛ ئایا ئەو هەموو قوربانییە بۆ ئەوە بوو حکومەتێک دان بەوەدا بنێت کە کورد ”هاووڵاتییە”؟ ئەم شکستە کاریگەریی نەرێنی لەسەر ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستانیش دەبێت. مەزڵووم عەبدی لەژێر فشاری تۆم باراک (نوێنەری ئەمریکا)دا، هەمان هەڵەی شۆڕشی ئەیلوولی دووبارە کردەوە و لە ماوەی حەفتەیەکدا نیوەی خاکی ڕادەستی دوژمن کرد.

دەرەنجام: کۆتاییهێنان بە دەسەڵاتی تاک

کورد دەبێت دژی ”دەسەڵاتی ڕەهای تاکەکان” بوەستێتەوە. مێژوو سەلماندوویەتی هەر کاتێک شۆڕش لە کەسێکدا کورت کراوەتەوە، بە شکست یان تەسلیمبوونی ئەو کەسە، دۆزی نەتەوەیەک هەرەس دەهێنێت. هەر وەک چۆن ئۆجەلان لە زیندانەوە ئاشبەتاڵی بە پەکەکە کرد، ئێستاش بڕیارە تاکڕەوییەکانی مەزڵووم عەبدی ڕۆژئاوا بەرەو هەڵدێر دەبەن. پێویستە سیستەمێکی سیاسیی دامەزراوەیی جێگەی تاکڕەویی بگرێتەوە تا چیتر ئاشبەتاڵەکان نەبنە مۆتەکەی نەوەکانمان.

****