ملکشاهی ؛ مردمی که ریشه در مادها دارند.
کنون خانمت من زایلی دلیر
کە دارم ملکشاهیش نام و ویر
دلیر ونژادە بە ایران زمین
نشیمن بە سنندج، ایلام،عراقش چنین
همە کردو رزمی دلیر با نژاد
چنین مردمی کەس ندارم بیاد
بخشی از فولکلور..
یکی از اتحادیەهای ایلی بزرگ از تبار کرد با طوایف متعدد میباشد. اینان در شهرستان ایلام، مهران، ئەرکواز، استان کردستان ،مازندران، خراسان رضوی،لرستان، کرمانشاە ،بخش طارم سفلی استان قزوین واستانهایی از عراق و ترکیە .. در بسیاری موارد با اجبار کوچاندە شدەند. مقابل یورشهای هولاکو،تەیمورو قرەیوسف[ابو نصر قرایوسف] بانی سلسلە قراقو یونلو دفاع جانانە نمودە اند.
بد نیست بدانید یکی از مشهورترین شورشهای عشایر مقابل رضا شاه پهلوی را ملکشاهیها رقم زدند. سال ۱۳۰۸ خورشیدی (۱۹۲۹ میلادی) به رهبری شاه محمد یاری ملکشاهی علیه سیاستهای تمرکزگرایی و اسکان اجباری دولت آنها برای حفظ استقلال و سنتهای عشیرهای رسماً با ارتش مجهز رضاشاه وارد درگیری شدند. غلامرضا ارکوازی شاعر وعارف از نامداران معاصر این منطقە میباشد.
ملکشاهیها به جامانده از نخستین اقوام کرد هستند، ریشه در مادها دارند.
میلاد کرمی جوانی که به واسطه بالا رفتن از کوه و کمر و تکیه کلام «وضعتان چونه؟»(حال شما چطوره؟) در اینستاگرام به شهرت رسیده، ملکشاهی است. او البته مرزهای جسارت را رد کرده ولی از کسی که چندان به قانون جاذبه اعتقاد ندارد سخت است انتظار داشته باشید به باقی «قوانین ضالمانە» پایبند باشد!
ایرج افشار سیستانی» ایران پژوه فقید در مورد خصلتهای ملکشاهیها مینویسد: «صادق، ساده، متدین، سلحشور، باگذشت و مهمان نوازند و در عین حال تندخو و جنگاورند.» آنها را از اولاد امیر کُرد ملکشاه (ملکیش) چمشگزک [ شاە استورەای ایران جمشید] میدانند. مردمی که در سفرهداری و سخاوتمندی مثالزدنی هستند.(History auf Kurd. شرفخان بدلیسی ایل چمشگزک را ملکشاهی کنونی مینامد.
بعید است کسی توانسته باشد از بیرون با اسلحه اختلافات آنها را از ریشه حل کند. حتماً نیروهای نظامی و امنیتی ساکن در ملکشاهی هم اینها را به خوبی میدانند.
به دلیل تنگنظری، فیلترگذاریهای متعدد و حساسیتهای بیاندازه، ایلام سالهاست به مرکزی برای تمرین مدیریت افراد غیربومی و بعد رفتن به استانهای بزرگتر تبدیل شده است. زمین تمرین، سکوی پرتاب!
مردم این استان اندازه کافی در جنگ تحمیلی مال و جان و جوانی دادهاند، پس از جنگ هم فقر و محرومیت را تحمل کردهاند، در مسیر کربلا میزبان شایسته و فروتن میلیونها ایرانی بودهاند و شایسته این رفتارها نیستند، شایسته تحمل این همه رنج نیستند.
بەخشی از اشحار در ڕابطە با قیام ایل ملکشاهی علیە رضاشاە ستمگر.بزبان کردی؛
شامحمەد چۆشیر دەفیر فەت بوو
هزار نیروی ئامادەی خەت بوو
کی چوو شامگە دە تاریخ نام برد؟
دە سپای میر پەنج لەشکەر کەشی کرد
شامگەی نەقی دەو دەسە شیرەیل
حەیف تاسەر نەما دەور دەلیرەیل
دەور دەلیرەیل حەیف نەما تاسەر
شامگە نەقی دە تەخت مەمبەر شاهی
شامگە چوو نـــــادر ئـــەفشـــار
سەفــتە دە تاریخ سەد دەور یادگار
شامگە ـــ از پهلوانان نامدار و آزادیخواە و جنگجوی علیە ڕضاشاە و عثمانیان بودە است .
مراسم عزاداری (چمری) از رسوم بسیار قدیمی و بجای ماندە از دوران ساسانیان با طرز مخصوص از سنتهای باستانی آنان است.
ڕقضهای کردی با قدمت ٨٥٠٠ سال پیش از میلاد [دوران اولیە انقلاب کشاورزی بشکل دایرە همانند تقویم وساعت برای کاشتن دانە حبوبات کە بەزمان و تقویم ستارگان باز میگردد، تطبتق سال اساطیری با سال طبیعی با محتوای غنی از تاریخ کهن از در ڕقس و پایکوبی این مردم سلحشور هنوز هم پا بر جاست.
مردم ملکشاهی در جنگ ایران و عراق حماسەها آفریدند . بهمین علت بنای یاد بود برای آنان ساختە شد.
رژیم جمهوری اسلامی علیرغم این همە فاکاری در زمان تسلط خویشو اینکە حتی شیعە مذهب بودە و از این بابت سواستفادە از علائق مذهبی آنان نمود هیچگاە توجە جدی بوضع این استان (ایلام ) بطور کلی همانند دیگر نقاط کردستان ننمود و اکنون پاسخگویی دلسوزیهای صادقانە آنان را بدین صورت با
قتل عام از خود بروز داد.
سدیق بابایی ١٧/١/٢٠٢٦