ئیستا ڕەمەزانە، لە ڕوانگەی ئیسلامەوە مانگی خیرو بەرەکەتو چاکەو ئیحسانە. مانگی دەسگیرۆیی هەژارو کەم داهاتانە، دەگەڵ گرتنی مانگێک ڕۆژ و هەموی ئەوانەش واجبی شەرعی
و ئەرکی سەرشانمانە. مانگی بە خۆدا چونەوەو دەربڕینی پەشیمانی لە هەڵە و پەڵە و گوناح و تاوانانە. مانگی خۆ ڕاهێنان بـۆ ئاکاری باش و دوری لە کردەوەی زیانبار بـۆ مرۆڤەکانە. لەو مانگەدا منیش هەوڵ دەدەم هێندێک خەسڵەتی خراپی نەفرین لێکراو لە ڕوانەگەی قورئانەوە باس بکەم کە ئێرەیی بـردنە و (حەسودی) یەکێک لـە هـەرە خراپەکانیانە. بە باوەڕی من ئەوانەی بڕواشیان بـە ئیسلام نـیە، مـادام مـرۆڤـ و مافـ و پیداویستیەکانی بناسن، دەبێی خۆ لەو کردەوە نەشیاوانە بپارێزن کە زیانیان بـۆ تـاک و کۆمەڵ هەیە . چونکە خاڵی هاوبەشی گرینگ و حاشا هەڵنەگری هەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگا بە موسوڵمان و غەیرە موسوڵمانیەوە مرۆڤ بوون و ناسین و پاراستن و ڕێز لێنانی مافەکانیانە . کاتێک سەیری ئەو خاڵە هاوبەشە دەکەین، نێر و مێی لێک هەڵناوێردراوە، هەمویان وەک یەک مافی ئینسانی وەک یەکیان بـۆ دیاریکراوە. بەپێی ئەو هاوبەشیە هەم ئەرکمان لەسەرەو هەم مافمان بۆ دەسنیشان کراوە. دەبێ لەو شتانە خۆ بپاریزین کە زیانیان بۆ خۆمان و کۆمەڵەکەشمان هەیەو خۆمان قەرزداری خەڵک و خوا نەکەین. یەکێک لەو خەسلەتە قێزەون و لەو نەخۆشیە کوشندەیە کە دەتوانم بڵێم ماکەی زۆرێک لە توشبون بە خەتاو تاوانانە (حەسودیە) ئێرەیی بردنە، کە ئەویش لەمرۆڤدا هەیە نەک بڵێی تایبەتی موسڵمانانە. بە پێی ئەوەی خۆم موسوڵمانم و تۆزێکیش لە مەسایلی ئایینی دەزانم و ئەزمونێکیشم لەسەر ئـاکار و کردەوەی خۆمان هەیە، بۆیە دەڵێم : ڕوی قسەم لە موسوڵمانانە.
لەروانگەی قورئانەوە خەسلەتی حەسودی زۆر باسی خراپەی کراوە کە هێنانی هەمو ئایەتەکانو شیکردنەوەیان لێرەدا نەگونجاوە ، بـۆیە زۆر بەکورتی لەو ڕاستایەدا هێندێک لە زیانو خراپیەکانی ئەو سفەتە باس دەکەمو قـامکیش بـۆ چەند دیـاردەی حەسودی لـە زمانی قورئانەوە ڕادەدێرم.
حەسودی لە ناوەرۆکی خۆیدا تایبەتمەندیەکی بـێزراوو نـامرۆڤـانـەیـە و خـاوەنـەکەشی لەبەرچاوان ناحەزولە نێو خەڵکدا وەک گای قەشان وایە بۆ هەموان ناسراوە. حەسود زاڵمترین مرۆیە ، بـەزەیی بەخۆشی دانـایە ، بە شتێکەوە خۆی گرفتار کردوە کە بۆ ئەنجامدانی هێچی لە چەنگ نایە ! خێرو خۆشی بۆکەس ناوێیو چاوی بە چاکی کەسەوە هەڵنایە. ئەگەر دیتی کەسێک دەسکەوتێکی بوە خێرو بێرێکی بەدەست هێناوە ، کێچی دەکەوێتە کەوڵیو ئاراوو قاراوی لێهەڵگیراوە . لـە خـۆڕا ئـەوەندەی خەڵک نـاخۆش دەوێی کە ناتوانێی بەخەیاڵیش شتێکی باشیان بۆ بەڕەوا بزانێی . دایمە وەشوێن زانینی ڕادەی دارایی و قسەو باسان دەکەوێی ، بەزانینو نەزانینەکەشی وەک یەک بەرتەنگو لە ئازاری ڕوحیدایە . کەسێکی ماندوی نـەحەساوەی بـەئاوات نـەگەیشتوە و حەز دەکا هەموشتێک ئێئەو بێو کەس بەقەولی کوردی نینۆکی نـەبێی خۆی پێبخورێنێ. گلەو گازندەی لەخواو خەڵکو خۆشی هەیە ، لەخوا بۆیە چونکە بۆ شتی داوە بەکەسانیترو بەشی ئەوانیشی هەر بەو نەداوە. لە خەڵک، چونکە زۆرن لـەوی زیاتـریـان هـەیـەو بەشەکەی خۆشیان بەو نەداوە. لە خۆشی بۆیە : چونکە ئەو هەموە خۆی ماندو کردوەو ڕوحی خستۆتە ژێر زەختو هیچیشی بەهیچ نەکردوە.
لوقمانی حەکیم کوتویە : نیشانەی حەسود (٣ ) شتن ( ١ ) پاشملە بە خراپە باسی هەمو کەس دەکا . (٢ ) بەرەو ڕوو زمان لوسی دەکاو ئەوەی بەخراپەش پاشملە باسی کردوە بەرەو ڕوو تاریفی دەکا واتە دوو ڕوویە . (٣ ) ترسەنۆکەو هەمیشە لەتـەنگانـە دایـەو ناتوانێی خۆی لێیان ڕزگار بکا. حەسود کەسێکە بەردەوام وەشوێن باسو خواسی خەڵک دەکەوێو دایمە دەپرسێی :ئـەو شتەت لەکوێی بو؟ ئەو ماشێنە جوانەت بـەچەندی کـڕی؟ ئـەوخانوە خۆشەت چـۆن دروستکرد ، ئەو ماڵەت بەچی وەسەریەک ناوە ؟ و….
خوا لە سوڕەی فەلەقدا فەرمویە :{ ومن شر حاسد إدا حسد } خۆ بەخوا بپارێزین لــە ئازاری ئەو حەسودانە کە ئێرەیی دەبەن . مانای ئەو ئایەتە ئەو پەڕی خراپی سفەتـی ئێرەیی دەگەێینێ بۆیە خوا بەشەڕی ناو بردوە . خراپی ئێرەیی بردن ئەوەندە مرۆی خستۆتە ژێر کاریگەری خۆی کە برا برای خۆی کوشتوە . بۆ وێنە لە سەرەتادا کورانی ئادەم قابیلو هابیل . قابیل کەسایەتیەکی نزمو ڕوحیکی نە خۆشی دافەتاو بە حەسودی هەبو . هابیلی برای کەسێکی دڵپاکو دلفراوانو لەسەرەخۆ بو. هەردوکیان نەزرێکیان لەسەرخۆ فەڕز کرد ، یان ئەگەر بە کوردی پەتی بیڵێم : هەردوکیان دیاریەکیان لەڕای خوادا پێش کێش دە کرد خوا لە هابیلی قبوڵکردو ئیی قابیلی وەر نەگرت. ئەویش ئێرەیی بە بەراکەی بـردو کوشتی . خوا لەسوڕەی مائیدە ئایەتەکانی (٢٧ تا ٣٠ ) بـاسی ئـەو مەسەلەیەدەکا و دەفەرموێی : {وأتل علیهم نباء إبنی آدم إذ قربا قوربانا فتقبل من أحدهما ولم یتقبل من ألآخر قال لأقتلنک ..} خوافەرموی :هەواڵی کوڕەکانی ئادەمیان بۆبخوێنەوە، کاتێک قوربانیان پێشکێش کرد ، لـەیـەکیان قـبوڵکراو لـەویتریان وەرنـەگیرا ، کـوتی دەتکوژم . لێرەدا کێشەکە لەنیوان ئەو دوبرایانەەدا نیە ، ئەوە قابیلە دەگەڵ نەفسی پیسو پڕ لەئێرەیی خۆی دەرگیرەو خۆی تەسلیم دەکاو دەست بۆ ئەو کردەوە قێزەونە دەبا ، چونکە نەفس بەردەوام فەرمانی خراپە دەدا ئەگەر خۆی تەسلیم بکەی. حەسودی بۆ هەوەڵین جـار لە عاسمان زاندرا، کە خوا ئەمری کرد بەئیبلیس سوژدە بۆ ئادەم بەرێی ئەویش ئێرەیی پێبردو بێئەمری خوای کرد. یەکەم جاریش لەسەر زەوی قابیل ئێرەیی بەهابیل بردو کوشتی .
یەکیتر لەو ئێرەیی بردنانەی کە برا بەبرای بردوەو قەسدی کوشتی کردوە ، مەسەلەی یوسفە. لە بەرئەوەی براکانی پێیانوابو یەعقوب پێغەمبەر یوسفی لەوان خۆشتر دەوێی ئێرەییان پێبردو بڕیاری کوشتنیان دا . داوایان لەباوکیان کرد ئیزن بدا دەگەڵ خۆیان بیبەنە گەشتو سەیرانو ڕاوو شکار،لەوێی ویستیان بیکوژن کەیەکێک لەبراکانی نەیهێشت. لە چاڵاوێکیان هاویشتو کراسەکەیان بەدرۆ خوێناویکردو بۆبابیان بردەوە . { قال قائل منهم : لا تقتلوا یوسف وألقوە فی غیابة ألجب ….. } سوڕەی یوسف ئایەتی ١٠ . .یەکیان هەڵیدایەو کوتی مەیکوژنو بیخەنە ناو چاڵاوێکەوە. ئەوانە نمونەی قورئانین کە شایەدی لەسەر پیسیو پەستیو ناجوانمێرانەیی سفەتی ئێرەیی دەدەن . بێگومان ئەو خەسڵەتە لە دنیای ئێمەش زۆرەو زۆر موشکیلەی لە کۆمەڵگاکەمان دروستکروە . ئەو نەخۆشیە لە مرۆی ئاساییڕا هەیە تادەگاتە ڕیبەرو سەرکردوە پیاو ماقوڵانیش . وەک پێشتر کتومە ماکەی زۆربـەی خراپـە و تـاوانـەکانە ، زۆر لـە وشتانـەی خوا لێی قـەدەغە کردوین ئەوئێرەییە پێمان دەکا وەک درۆ ، دزی ، فزولی ، دروستکردنی نـاکۆکیو دووبـەرەکـی و… هیوادارم ئـەو مانگە ڕەمـەزانە کارمـان تێبکاو لـەو چەشنە ئـاکارو کـردەوانـە دورمان بخاتەوە. دەبێی ئەوەش بزانین مەبەست لەکارو ڕاسپاردەکانی ئیسلام هەر ئەوەنـیە لە کاتێکی دیاریکراودا بیان کەیو دوایە لەبیریان بەرێوە ، بەڵکو هەمو ئاکارە پەسند کراوەکان لە بەردەوامیدا لەلای خوا قبوڵنو لە دنیاش قازانجیان بـۆ خاوەنەکەیان هەیە. دەبێی ببنە چرای ڕوناکدەری ژیانی سەربەرزانە ، دوپاتکردنەوەیان بۆ پتەوتر کردنو ئیحیانەن ڕاستکردنەوەی هەڵەکانو قەرەبوکردنەوەی لەدەستچوەکانە . زۆر جار کوتومـە دیسانیش دەیڵێمە عیبادەت هەر نوێژو ڕٶژوو شتی لەو باتەنیە بەڵکو هەمو ئەو ئەرکو کارەی کە لە بنەماڵەو کۆمەڵگادا دەکرێن ئەگەر بە ڕەواڵی دروستی خۆیان بەڕێوەبچن، بەنیازپاکیو سەداقەتەوە ئەنجام بدرێن، عیبادەتنو ئەوەی دروستی بەڕێوە بردون بێگومان ڕەزامەندی خواشی بەدەست هێناوە و ئەرکی خۆشی بەرانبەر بە کۆمەڵگا ئەنجامداوە.
هیوادارم بۆسابیتکردنی ڕەوایی دینەکەمانو بۆ نیشاندانی سەداقەتو نیاز پاکیمانو بۆ پتەو کردنی بڕواو ئیمانەکەمان خۆ لە هەمو ئەو کردەوانە بپاریزین کە زیانیان بۆ کۆمەڵ هەیەو شان بدەینە بەر هەمو ئاکارێک کە قازانجیان بە تاکو کۆمەڵ دەگەێێنێ . چونکە کۆمەڵگایەکی سالم بەختەوەری بۆ دانیشتوانی دەڕەخسێنێ. پێکەوە ژیانی هێمنانەو هاوکاری دڵسۆزانە ئەو بەختەوەریەمان بۆ دەگونجێنێ.
١٢ی ڕەمەزانی ١٤٣٨ کۆچی ١٧ ی جۆزەردانی ٢٧١٧ کوردی
براتان مەلابرایمی مەجید پور