بەدوای هاتنەدەری ئەمریکا لە ڕێککەوتنی ناوەکی لە گەڵ حکوومەتی ئاخوندی ئێران، هێندێك رووداو و کاردانەوەی هاو شێوە و دژبەیەكدی لە سەر ئاستی گێتی و ناوچەیدا لێکەوتۆتەووە
و ئەگەر بێت و بارودۆخەکە بەو ڕێڕەوەنوێیەدا بڕاوات و ئاڕاستەی پێچەوانە وەرنەگرێت، ئیدی دەسەڵاتی تاران ناچار بە پاشەکشەی گەورەی سیاسی و سەربازی و ئابووری دەکرێت و خەونی هیلالی شیعەی ئاخوندەکان دەخرێتەناو گۆڕیانەوە. دیارە هەر جۆرە پاشەکشە و بۆدواوەگەڕانەوەی ڕێژیمی تاران، بێگوومان یەكێك دەبێت لە نیشانەکانی رووخانی و لە ئێستاشدا هەروەك ئاشکرایە، وەك ساڵانی دەیەی ٧٠ و ٨٠ی هەتاوی دەسەڵات و نفووزی بەسەر لانیکەم گەلانی نێوخۆی وڵاتدانەماوە و سەرهەڵدان و ناڕەزایەتی بەربڵاوی خەڵك و نێوەرۆکی داواکاری و شوعارەکانیان، ڕاستی و دروستی ئەو بۆچوونە دەسەلمێنن کە هەمووی زادەی هەستی نەتەوەیی و وشیاری سیاسی گەلانی وڵات دەگەیەنێت. ڕیژێمی نیزامی ئێران لە ئێستادا تەنیا وەك هەیکەلێكی تێك قورما و داتەپیو ماوەتەوە و ئەگەر دەستێکی بەهێزی بگاتێ بە سەر یەکدا دەرووخێ و شتێك بەناوی حکوومەتی ئاخوندی ئێران نامێنێ و بە مێژوو دەسپێردرێ. بەداخە نەبوونی دژبەرانی بەهێز و رێکخراوەی نێو گۆڕەپانی سیاسی کوردستان و ئێران، ئەو دەرفەتەی بە حاکمانی وڵاتداتەوە کە هێشتا بەردەوامبن لەسەر ئیدارەکردنی وڵات و درێژەدان بەسەرکووت و ئیعدامی بە کۆمەڵی لاوانی ناڕازی کورد و گەلانی تر. ئەگەر بێت و هێزەکوردیەکان لە نێوخۆیاندا لەسەر بابەتە گرینگ و نەتەوەی و جەوهەریەکان بگەنە ئەنجامێکی باش و ستڕاتیژییەکی نوێی بزووتنەوەی سیاسی و مەدەنی و چەکداری هاوزەمان و پێکەوە بەرنەپێش، دەسەڵاتی ناوەند لە کوردستاندا، بەتەواوی توشی هەرەس و لە نێو چوون دەبێت و دەرفەتێك بۆ بووژانەوەی سیاسی و کۆمەڵایەتی پێك دێت. حکوومەتی ئاخوندی لە زۆر میحوەر و بەرەی گەورەدا، کەوتۆتە ژێرفشار و لە سوریەشدا ڕۆژنیە پێگە و بنکە سیخۆری و سەربازیەکانی لە لایەن ئیسرایل و ئەمریکاوە بە ئامانج نەگرێن و زیانی گەورەی مرۆڤی و ئەمنی پێنەگات. ئەوەش لەکاتێكدایە کە رووسیە و تورکیەی بەناو هاوپەیمانی پشتیان تێکردوە و بە سیلەی چاویان جار ناجارێك تەماشای دەکەن و خۆیانی لەسەر پیاو خراپ ناکەن.
دیارە ئەو لێکدانەوەیە لەسەر تورکیەش تارادەیەك ڕاستە و ئەو وڵاتەش وەك ساڵانی پێشوو جێگای دڵخۆشی و دڵنیایی ئیدارەی نوێی کۆشکی سپی نیە و هەتا رادەیەك بە نەیار و رەکەبەریانی لەسەر ئاستی ناوچەی و قەیرانی سووریەدا تەماشای سیاسەتی ڕێژیمی تورکیە دەکەن. ئۆردۆغان پاش هێرشی مووشەکی ئەمریکا بۆ سەر دیمەشق، لە زۆر بواردا سیاسەتەکانی توند ئاژۆی و هەڵوێستە تیژبەڕەکانی گۆڕێ و ئێستا خاوتر لە جاران سەبارەت بەرووداوەکانی ناوچەی و سووریە قسە دەکەن و خوازیاری بارگرژی زیاتر نین لە گەڵ ئەمریکادا و هەوڵدەدەن پەیوەندیەکانیان بەرەو هێوربونەوە بەرن. هەرچیەك بێت رووداوەکان کە لە سەر ئاستی ناوچەیدا روودەدەن، زۆربەیان راستەوخۆ شوێن و گاریگەریان بەگوێرەی ئاڕاستەی گۆڕانکاریەکان، لەسەر جووڵانەوەی سیاسی گەلی کورد هەیە و لازمە رێبەری سیاسی جووڵانەوەی نەتەوەیی، خۆی بۆ پێشهاتە نوێ و لەناکاوەکان ئامادە بکات لە هەرچوار بەشی کوردستاندا. کورد ئەگەر تۆزێك بەژیری و وردبینی خوێندنەوەی هەلومەرجی تازە و رەوتی نوێی ئاڵوگۆڕەکان بکات، دەتوانێ بۆجارێکی تر هێزی خۆی رێکبخاتەوە و کارتی خۆی کە ڕاگەیاندنی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستانە، لە باشووری وڵاتدا رابگەیەنێت. رێبەری سیاسی باشووری کوردستان پاش دەرهاویشتەی کۆی ئاڵوگۆرەکان و ئاکامەکەیان، بۆ جارێکی تر دەرفەتی خۆی بۆ دێتەوە پێش کەبتوانێت کەڵکی لێوەربگرێ. پێك هێنانی حکوومەتی تازەی عێراق و چۆنیەتی هاوپەیمانی لە نێوان شیعە و کورد و سوننەدا، دەرفەتێکی ترە کە ڕێبەری سیاسی نابێت ئەو جار لەدەستی بدات و داکۆکیکاری مافە سیاسی و دەستووریەکانی بێ و خۆی لە ئەگەری پەلاماردانی نێوی حکوومەتی ناوەندی بە ڕێگای دەستوور دا بپارێزێت. بەمەرجێك کردارێکی ئەتۆ نەتەوەیی سوودی دەبێت کە هەموو لایەك دوور کەوتبنەوە لە حیزب گەری و پشتکردن لە بەرژەوەندی نەتەوەیی. لە ئەگەری دووبارەبوونەوەی سیاسەتێکی دژ بەخۆیی کوردیدا، بۆ چەند ساڵێکی تر لە دروستکردنی دەوڵەتی کوردی دوور دەکەوینەوە پاش و کەسیش باوەڕی بە هێزە سیاسی و ڕێبەرەکانی نامێنێت. خۆخۆری و سیاسەتی دژ بەخۆیمان لە رەوتی مێژوودا گەورەترین زیانی بە هیزە سیاسی و تێکۆشەرانی رەسەنی ڕێبازی ڕزگاری و سەربەخۆی کوردستان گەیاندوە و ئەگەر تۆزێك لە نێو خۆماندا پێکەوە بتوانین هەڵکەین و قبووڵی ڕەنگاو رەنگی سیاسی و کۆمەڵاتی ژینگەی سیاسی بکرێت، کوردیش هەلومەرجێکی ئەوتۆ دەرەخسێنێت کە تێیدا بتوانێت، ئیدارەی وڵاتی خۆی بەدەستەوە بگری و دواجار دەوڵەتی خۆی هەبێت.
محمد سلێمانی
20.05.2018